Với nhiều người, ông là cán bộ cấp cao, từng là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, rồi Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam. Nhưng với những người thân quen, từng trao đổi, từng đọc ông, với tôi, cái tên quen hơn vẫn là "anh Hoàng". Anh đọc nhiều, nhưng điều quan trọng hơn là cách anh đọc. Không phải đọc bao nhiêu, mà đọc để hình thành quan điểm. Không phải để nói cho hay, mà để hiểu cho đúng. Từ kinh tế, chính trị đến triết học, giáo dục, ở anh, sách không phải là nơi trú ẩn mà là công cụ để hành động.
Nhưng nếu chỉ đọc thì chưa đủ để nói về anh, điều làm nên anh Hoàng là tư duy độc lập. Trong một môi trường dễ bị ràng buộc bởi những khuôn mẫu, anh vẫn giữ được sự tỉnh táo, cởi mở. Làm công tác tuyên giáo nhiều năm, nhưng anh không bị cuốn vào những lý luận, mà giữ được độ mở cần thiết cho suy nghĩ và đối thoại. Điều đó thể hiện rõ nhất trong cách anh đối diện với những ý kiến khác mình. Anh không né tránh phản biện, không sợ những điều "khó nghe", mà tìm cái cần nghe, cái đúng.
Có khi, chỉ từ một bài viết phê phán những lập luận áp đặt, anh chủ động nhắn tin bày tỏ sự đồng tình. Một chi tiết nhỏ nhưng nói lên nhiều điều. Anh không đứng về phía an toàn, mà đứng về phía anh cho là đúng. Trong các cuộc trao đổi, anh không tìm cách "thắng" người đối diện, mà tìm cách đi gần hơn với bản chất sự việc. Ở anh, lý luận không khô cứng, mà là cách để hiểu đời sống, và nếu cần, để thay đổi nó.
Nếu có một lĩnh vực gắn với anh Hoàng một cách bền bỉ, thì đó là giáo dục. Không phải vì chức vụ, mà vì một niềm tin, nhận thức. Sau khi nghỉ hưu, anh nhận làm Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tiếp nối sau GS Trần Hồng Quân. Đó không phải là một vị trí danh dự, mà là một lựa chọn trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ từ quản trị, chất lượng đến hội nhập.
Và anh hiểu rất rõ, không có tự chủ thì không có sáng tạo, không có sáng tạo thì đại học không thể phát triển. Nhưng anh cũng hiểu: tự chủ không phải là khẩu hiệu. Nó đòi hỏi thay đổi từ tư duy đến cơ chế, từ quản trị đến trách nhiệm giải trình. Và vì vậy, nó không dễ. Anh chấp nhận điều đó. Và kiên trì. Không ồn ào, không cực đoan, nhưng không buông.
Nếu chỉ nhìn vào công việc thì chưa đủ để hiểu anh Hoàng. Điều khiến nhiều người nhớ lâu hơn là cách anh sống. Anh giản dị nhưng không đơn giản. Anh nói ít, nói chậm, nhưng mỗi câu đều có trọng lượng, trong những cuộc trao đổi, anh lắng nghe thực sự, và khi phản biện, anh dùng lý lẽ chứ không dựa vào vị thế. Điều này không phải ai ở vị trí của anh cũng làm được.
Một người bạn từng viết điều quý ở anh là sự kết hợp giữa trí tuệ, khí tiết và bản lĩnh. Tôi nghĩ cái "hiếm" đó nằm ở chỗ anh giữ được cái cốt của mình - đó là cái thẳng, cái thật và sự không dễ dãi với những điều hời hợt. Là người xứ Quảng, anh giữ được cái "cốt" đó một cách bền bỉ ngay cả khi đi qua những vị trí cao, những môi trường phức tạp.
Anh Hoàng: Đọc sách để hành động, tư duy độc lập trong giáo dục.
Sự ra đi của anh Vũ Ngọc Hoàng để lại một khoảng trống. Không chỉ là sự thiếu vắng của một con người, mà là sự thiếu vắng của một kiểu người, người trí thức trong đời sống chính trị. Một người không đứng ngoài cuộc, nhưng cũng không hòa tan mình vào những điều dễ dãi. Một người hiểu mình, hiểu thời cuộc và chọn cách sống có trách nhiệm với cả hai.
Anh Hoàng luôn thể hiện tinh thần tự chủ và đổi mới mạnh mẽ trong giáo dục đại học. Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả, nơi mà các trường đại học được trao quyền tự quyết định nhiều hơn về chiến lược phát triển, chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Anh cho rằng, chỉ khi có sự tự chủ mới tạo ra môi trường thuận lợi để giáo dục đại học Việt Nam hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phức tạp, anh Hoàng vẫn giữ được tinh thần độc lập trong suy nghĩ và hành động. Anh không ngại đối mặt với những vấn đề nhạy cảm, luôn sẵn sàng đưa ra ý kiến của mình dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về thực tế. Điều này thể hiện qua việc anh chủ động tham gia vào các cuộc thảo luận công khai, dù biết rằng đó có thể là con đường đầy rẫy khó khăn và thử thách.
Anh Hoàng cũng là một người mẫu sống động cho những ai theo đuổi sự nghiệp giáo dục. Anh không chỉ là một nhà lãnh đạo, mà còn là một học giả thực thụ, luôn tìm tòi và khám phá những vấn đề mới trong lĩnh vực này. Anh thường xuyên tổ chức các hội thảo, diễn đàn để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm với cộng đồng giáo dục, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành.
Kính tiễn anh Vũ Ngọc Hoàng - một trí tuệ, một nhân cách và một chuẩn mực không dễ thay thế. Anh đã để lại cho chúng ta những bài học quý giá về tinh thần độc lập, tư duy sáng tạo và trách nhiệm với xã hội.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận