Đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam: Xu hướng và Tầm nhìn

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã chứng kiến sự kiện trao văn kiện hợp tác giữa hai nước, trong đó Bắc Ninh vừa cấp giấy chứng nhận đầu tư cho hai dự án của Nhật Bản vào cuối tháng 4-2026. Aeon Mall Tân Tiến với tổng vốn gần 150 triệu USD và Nhà máy Sunhill Việt Nam số 2 với vốn khoảng 3 triệu USD là minh chứng mới nhất cho sự mở rộng không ngừng của đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam, một quốc gia mà họ đã gắn bó hơn ba thập kỷ. Honda, Toyota, Canon, Panasonic và Nidec từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người Việt, hiện diện trên thị trường bán lẻ và từng bước mở rộng qua các khoản đầu tư quy mô lớn vào sản xuất, hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng, trải dài trên nhiều địa phương. Hiện tại, doanh nghiệp Nhật tham gia đầu tư tại 33/34 tỉnh thành, tập trung vào công nghệ chế biến chế tạo (61%), sản xuất phân phối điện (15%) và kinh doanh bất động sản (12%). Các địa phương thu hút vốn Nhật nhiều nhất là TP.HCM, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai. Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư mà còn là thị trường mang lại hiệu quả kinh doanh rõ nét, với khảo sát mới nhất của JETRO cho thấy năm 2025 có khoảng 67,5% doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam báo cáo kinh doanh có lãi - mức cao nhất trong 15 năm và đứng thứ ba tại Đông Nam Á. Đặc biệt, 35% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có hoạt động xuất khẩu sang Mỹ, chủ yếu trong lĩnh vực điện tử và vận tải, cao hơn mức 28,9% của toàn khu vực ASEAN - khẳng định vai trò của Việt Nam như một trung tâm sản xuất quan trọng trong chiến lược toàn cầu của các doanh nghiệp Nhật. Báo cáo của JETRO cũng xác nhận rằng 60,1% doanh nghiệp Nhật có kế hoạch mở rộng tại Việt Nam coi "sự gia tăng nhu cầu của thị trường nội địa" là động lực chính - cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển từ cứ điểm sản xuất phục vụ xuất khẩu sang thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng. Tỉ lệ doanh nghiệp Nhật dự định mở rộng hoạt động trong một đến hai năm tới đạt 56,9%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực ASEAN là 46,8%. Các tên tuổi lớn của Nhật Bản như AEON Việt Nam hiện vận hành 8 trung tâm thương mại, 15 cửa hàng bách hóa tổng hợp và siêu thị, 45 siêu thị quy mô vừa và nhỏ, 180 cửa hàng tiện lợi, 29 cửa hàng chuyên doanh cùng 1 cửa hàng dược phẩm và mỹ phẩm trên khắp cả nước. Tập đoàn này dự kiến đầu tư thêm 1,5 tỉ USD, đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hằng năm khoảng 30% và mở rộng quy mô gấp ba lần vào năm 2030. Chuỗi bách hóa cao cấp Takashimaya cũng đang triển khai dự án trung tâm thương mại tại khu đô thị Tây Hồ Tây (Hà Nội), dự kiến đi vào hoạt động từ quý 3-2027, trong khi lợi nhuận từ trung tâm thương mại tại phường Sài Gòn (TP.HCM) được kỳ vọng tăng mạnh. Không kém phần đáng chú ý, tháng 12-2025, tập đoàn văn phòng phẩm hàng đầu Nhật Bản Kokuyo đã chi khoảng 185 triệu USD để mua 65,01% cổ phần Tập đoàn Thiên Long, qua đó nắm vị thế dẫn đầu thị trường văn phòng phẩm Việt Nam và sở hữu mạng lưới phân phối mở rộng trong ASEAN. Gần đây nhất, tháng 3-2026, Showa Sangyo - doanh nghiệp Nhật Bản được xem là phát minh bột tempura đầu tiên trên thế giới - chính thức vận hành nhà máy sản xuất bột trộn sẵn trị giá 21 triệu USD tại TP.HCM, định vị đây là trung tâm sản xuất trọng điểm của doanh nghiệp tại ASEAN. Với tốc độ tăng trưởng GDP thuộc nhóm cao nhất khu vực, thị trường hơn 100 triệu dân cùng kim ngạch xuất khẩu liên tục lập kỷ lục, Việt Nam ngày càng được các doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao. Nhiều hãng truyền thông Nhật dành nhiều dung lượng đưa tin về chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae, nhấn mạnh các hoạt động ngoại giao cấp cao và những định hướng hợp tác giữa hai nước.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố không chắc chắn, Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng GDP thuộc nhóm cao nhất khu vực. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, năm 2025, GDP của Việt Nam đạt mức tăng trưởng 6,8%, vượt xa mục tiêu đề ra và đứng đầu trong ASEAN. Điều này không chỉ phản ánh sự ổn định kinh tế vĩ mô mà còn cho thấy sức hấp dẫn của thị trường nội địa đối với các doanh nghiệp nước ngoài.

Ngoài ra, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam liên tục lập kỷ lục mới, tăng trưởng mạnh mẽ trong nhiều năm qua. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt mức kỷ lục 340 tỷ USD, tăng hơn 10% so với năm trước đó. Điều này không chỉ giúp Việt Nam duy trì vị trí là một trong những nước xuất khẩu hàng đầu khu vực mà còn khẳng định vai trò quan trọng của thị trường nội địa đối với các doanh nghiệp Nhật Bản.

Việc Bắc Ninh cấp giấy chứng nhận đầu tư cho hai dự án Aeon Mall Tân Tiến và Nhà máy Sunhill Việt Nam số 2 không chỉ là minh chứng cho sự mở rộng đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam mà còn thể hiện quyết tâm của chính phủ trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Dự án Aeon Mall Tân Tiến với tổng vốn gần 150 triệu USD sẽ đóng góp đáng kể vào phát triển hạ tầng thương mại và dịch vụ, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

Nhà máy Sunhill Việt Nam số 2 với vốn khoảng 3 triệu USD tại cụm công nghiệp Hiệp Hòa cũng là một ví dụ điển hình về sự đầu tư vào ngành sản xuất phân phối điện. Dự án này không chỉ giúp nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Ngoài ra, Showa Sangyo - doanh nghiệp Nhật Bản được xem là phát minh bột tempura đầu tiên trên thế giới - đã chính thức vận hành nhà máy sản xuất bột trộn sẵn trị giá 21 triệu USD tại TP.HCM. Dự án này không chỉ định vị Việt Nam như một trung tâm sản xuất trọng điểm của doanh nghiệp tại ASEAN mà còn mở ra cơ hội mới cho ngành chế biến thực phẩm địa phương.

Bên cạnh đó, việc Kokuyo chi khoảng 185 triệu USD để mua 65,01% cổ phần Tập đoàn Thiên Long cũng là một động thái đáng chú ý. Việc này không chỉ giúp Kokuyo nắm vị thế dẫn đầu thị trường văn phòng phẩm Việt Nam mà còn mở rộng mạng lưới phân phối trong ASEAN, tạo ra cơ hội hợp tác mới cho các doanh nghiệp địa phương.

Cuối cùng, việc nhiều hãng truyền thông Nhật dành nhiều dung lượng đưa tin về chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae cũng là một dấu hiệu tích cực. Điều này không chỉ thể hiện sự quan tâm của chính phủ Nhật Bản đối với thị trường Việt Nam mà còn tạo ra cơ hội hợp tác mới giữa hai nước, thúc đẩy các hoạt động ngoại giao cấp cao và định hướng hợp tác trong tương lai.

Tóm lại, việc tăng cường đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho cả hai bên mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường nội địa. Với tốc độ tăng trưởng GDP thuộc nhóm cao nhất khu vực và kim ngạch xuất khẩu liên tục lập kỷ lục, Việt Nam đang ngày càng được các doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao như một điểm đến đầu tư tiềm năng.

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)