Trong những ngày nắng nóng kéo dài, cả nước đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể số lượng trẻ em nhập viện do các bệnh hô hấp và tiêu hóa. Tại Bệnh viện Nhi đồng 2 ở TP HCM, mỗi ngày có khoảng 3.000 - 4.000 lượt trẻ dưới 5 tuổi đến khám, trong đó hơn một nửa là các bệnh viêm hô hấp cấp. Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa của Hệ thống Tiêm chủng VNVC, đã chỉ ra những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp có thể khiến trẻ dễ mắc bệnh.
Thứ nhất, việc liên tục di chuyển giữa phòng máy lạnh và ngoài trời là một trong những nguyên nhân gây bệnh. Nhiều gia đình cho trẻ ở phòng máy lạnh thời gian dài rồi đưa ra ngoài trời nắng nóng, hoặc để trẻ liên tục di chuyển giữa hai môi trường có mức nhiệt chênh lệch lớn. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này khiến cơ thể khó thích nghi. Cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định thông qua cơ chế điều hòa nhiệt. Khi môi trường chuyển nóng - lạnh quá nhanh, hệ thống này phải tăng cường hoạt động, dễ gây mệt mỏi, choáng váng và khó chịu. Bên cạnh đó, tim và mạch máu cũng phải thích ứng nhanh, giãn ra khi ra nóng để tản nhiệt, co lại để giữ ấm khi vào lạnh nên tạo thêm áp lực cho cơ thể.
Ở trẻ nhỏ, niêm mạc mũi họng còn nhạy cảm nên càng dễ bị kích ứng khi thay đổi nhiệt độ liên tục. Trẻ dễ hắt hơi, sổ mũi, ho nhiều, suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, tạo cơ hội cho virus, vi khuẩn tấn công. Do đó, phụ huynh nên duy trì nhiệt độ điều hòa ở mức vừa phải, tránh quá lạnh và cho trẻ có vài phút thích nghi khi chuyển từ trong nhà ra ngoài trời hoặc ngược lại.
Thứ hai, việc bảo quản thức ăn sai cách cũng là nguyên nhân phổ biến gây bệnh đường tiêu hóa. Thời tiết nóng ẩm khiến thực phẩm dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn nếu để ngoài môi trường lâu hoặc bảo quản không đúng nhiệt độ. Trẻ có nguy cơ mắc các bệnh như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói cao hơn nếu gia đình có thói quen để cháo, sữa, thức ăn nguội ngoài bàn nhiều giờ rồi hâm nóng cho trẻ dùng lại. Đặc biệt với trẻ dưới 5 tuổi, hệ tiêu hóa còn non nớt nên nguy cơ nặng hơn người lớn.
Thứ ba, việc cho trẻ uống ít nước, lạm dụng nước đá và đồ uống lạnh cũng là một thói quen cần tránh. Nhiều trẻ mải chơi, ít chủ động uống nước, trong khi cha mẹ cũng chỉ cho con uống khi thấy bé kêu khát. Tuy nhiên, mùa nóng khiến cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn bình thường, nên cha mẹ cần chú ý cung cấp đủ nước cho con. Lượng nước cần bổ sung phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, mức độ vận động và thời tiết. Trẻ có thể cần khoảng 50 - 60 ml nước cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày và sẽ cần nhiều hơn nếu vui chơi ngoài trời, sốt hoặc ra nhiều mồ hôi.
Bên cạnh đó, không ít gia đình cho con uống nước đá, kem, nước ngọt để lạnh trong những ngày oi bức. Việc dùng quá nhiều đồ lạnh có thể khiến họng bị kích thích, trẻ đau rát họng, ho hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Các loại nước ngọt đóng chai còn chứa nhiều đường, nếu sử dụng thường xuyên dễ gây đầy bụng, chán ăn và tăng nguy cơ thừa cân.
Cuối cùng, việc chủ quan khi trẻ có triệu chứng nhẹ cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Chẳng hạn, trẻ ban đầu chỉ sổ mũi, ho nhẹ nhưng sau đó có thể chuyển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi với biểu hiện thở nhanh, co lõm ngực, sốt cao. Một số trường hợp tưởng chỉ cảm cúm thông thường nhưng lại là cúm hoặc nhiễm virus hợp bào hô hấp RSV. Ở đường tiêu hóa, trẻ đi ngoài vài lần nhưng nếu kèm nôn ói có thể nhanh chóng mất nước do rotavirus, mắc tả, thương hàn hoặc viêm dạ dày ruột cấp. Hay sốt nhẹ, biếng ăn, nổi vài nốt ở miệng hay lòng bàn tay đôi khi là dấu hiệu sớm của tay chân miệng.
Do đó, khi trẻ có triệu chứng kéo dài, sốt, bỏ bú, quấy khóc, thở nhanh, lừ đừ, nôn nhiều hoặc đi ngoài nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng nặng. Bác sĩ Giang khuyến cáo nên ưu tiên nước lọc, nước mát vừa phải hoặc nước trái cây tươi ít đường, hạn chế nước đá, nước ngọt có gas và thức ăn quá lạnh để bảo vệ sức khỏe của trẻ trong mùa nóng. Cha mẹ cũng có thể bổ sung nước cho trẻ từ sữa, canh, súp, rau củ và trái cây tươi như cam, dưa hấu, bưởi... để có thêm vitamin, khoáng chất.
Thứ tư, việc không tiêm chủng đầy đủ cũng là một yếu tố nguy cơ đáng kể. Trẻ em chưa được tiêm phòng các bệnh như sởi, rubella, thủy đậu, tay chân miệng có thể dễ dàng mắc và lây lan bệnh trong mùa nắng nóng. Hệ thống Tiêm chủng VNVC khuyến nghị cha mẹ nên đưa trẻ đến tiêm chủng định kỳ theo lịch trình của Bộ Y tế để bảo vệ sức khỏe cho con.
Thứ năm, việc thiếu ngủ cũng là một yếu tố làm giảm hệ miễn dịch của trẻ. Trẻ em cần từ 10-13 giờ giấc mỗi đêm để cơ thể có đủ thời gian phục hồi và tăng cường khả năng chống lại các bệnh tật. Cha mẹ nên tạo thói quen đi ngủ đúng giờ cho con, tránh cho trẻ thức khuya xem ti vi hoặc chơi điện tử.
Thứ sáu, việc ăn quá nhiều đồ cay nóng cũng là nguyên nhân gây ra các vấn đề về đường hô hấp và tiêu hóa ở trẻ em. Các loại thực phẩm như ớt, hạt điều, hạt dưa có thể làm tăng nhiệt độ cơ thể, khiến trẻ dễ bị ho, hắt hơi hoặc đau bụng. Cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn những món quá cay nóng, thay vào đó là các thức ăn mát lành.
Thứ bảy, việc không vệ sinh tay thường xuyên cũng là một yếu tố nguy hiểm. Trẻ em thường hay chạm tay vào mặt, mũi và miệng mà không rửa tay, điều này có thể dẫn đến lây nhiễm vi khuẩn hoặc virus gây bệnh. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với động vật.
Thứ tám, việc cho trẻ mặc quần áo quá mỏng trong thời tiết nóng bức cũng là một thói quen cần tránh. Mặc đồ mỏng có thể làm tăng nguy cơ bị cảm lạnh hoặc nhiễm khuẩn đường hô hấp. Cha mẹ nên chọn cho trẻ những bộ quần áo thoáng mát, phù hợp với nhiệt độ phòng.
Thứ chín, việc không bảo vệ da khi ra ngoài nắng cũng là một yếu tố gây hại. Trẻ em thường hay chơi đùa dưới ánh nắng mặt trời mà không được che chắn, điều này có thể dẫn đến tình trạng bỏng rát da hoặc dị ứng. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ sử dụng kem chống nắng và mặc quần áo dài tay khi ra ngoài.
Cuối cùng, việc cho trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt cũng là một thói quen cần tránh. Các loại thức ăn như kẹo, bánh mì ngọt có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa ở trẻ em. Cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn những món quá ngọt và thay vào đó là các thực phẩm lành mạnh hơn.
Bác sĩ Giang nhấn mạnh rằng việc duy trì một lối sống lành mạnh, bảo vệ sức khỏe của trẻ trong mùa nắng nóng không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn tăng cường khả năng miễn dịch cho trẻ. Cha mẹ nên chú trọng đến những thói quen sinh hoạt này để bảo vệ sức khỏe của con mình trong suốt mùa hè.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận