Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, câu chuyện về con đường học vấn sau bậc THPT luôn là mối quan tâm hàng đầu của học sinh, phụ huynh và toàn xã hội. Áp lực phải vào đại học bằng mọi giá, dù năng lực chưa thực sự phù hợp, đôi khi đẩy nhiều bạn trẻ vào vòng xoáy quá tải, mệt mỏi và thậm chí dẫn đến việc bỏ dở giữa chừng. Tuy nhiên, một luồng gió mới đang thổi vào bức tranh tuyển sinh, đó là sự lên ngôi của các chương trình cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp. Với thời gian đào tạo tinh gọn, tập trung tối đa vào kỹ năng thực hành, các con đường này không chỉ giúp người học sớm làm quen với môi trường làm việc chuyên nghiệp mà còn mở ra những cơ hội phát triển sự nghiệp bền vững, phù hợp với năng lực và đam mê cá nhân.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, đã đưa ra một lời khuyên đầy tâm huyết: “Đối với những học sinh cảm thấy năng lực học thuật của mình chưa thực sự nổi bật để cạnh tranh vào các trường đại học danh tiếng, việc cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng là một hướng đi thông minh và chiến lược. Điều này giúp các em xây dựng nền tảng vững chắc, phát huy tối đa khả năng của bản thân và định hướng tương lai một cách rõ ràng hơn.” Ông cũng nhấn mạnh một thực tế đáng buồn: “Mỗi năm, không ít sinh viên đại học buộc phải thôi học vì không đáp ứng được yêu cầu đào tạo khắt khe. Do đó, việc lựa chọn một hướng đi phù hợp và chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn trên con đường sự nghiệp, tránh lãng phí thời gian và công sức.” Số liệu thống kê từ Cục Thống kê trong quý 3 năm nay phần nào minh chứng cho nhận định này, với khoảng 1,6 triệu thanh niên trong độ tuổi 15 - 24 không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, cho thấy một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm một con đường phát triển phù hợp sau khi tốt nghiệp.
Sự linh hoạt và khả năng thích ứng là những yếu tố then chốt trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện nay. Một điểm cộng lớn của các chương trình cao đẳng và dạy nghề là khả năng liên thông lên đại học. Nếu trong quá trình học, người học nhận thấy mình có khả năng tiếp thu tốt và mong muốn nâng cao trình độ chuyên môn, họ hoàn toàn có thể tiếp tục hành trình chinh phục tấm bằng đại học. TS Nguyễn Trung Nhân chia sẻ thêm: “Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực và sở trường của các em nhất. Vì vậy, họ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng, giúp học sinh đưa ra lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu, tránh những quyết định sai lầm có thể ảnh hưởng lâu dài đến tương lai.” Việc liên thông giờ đây đã trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng, sinh viên đã có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời cũng đủ điều kiện. Cơ hội trúng tuyển cũng rất cao do chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn và việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập tích lũy.
Chính sách liên thông hiện nay đang ngày càng mở rộng và tạo điều kiện thuận lợi cho người học, ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe. Đối với phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh và quản lý, quy trình xét tuyển liên thông không quá khắt khe, tập trung vào năng lực thực tế của sinh viên. Về mặt tài chính, học phí của các chương trình liên thông được đánh giá là khá “mềm”, thường chỉ bằng khoảng hai phần ba so với hệ đại học chính quy. Các trường cao đẳng, trung cấp nghề luôn nỗ lực để hỗ trợ người học nâng cao trình độ. Họ thường tổ chức lớp học ngay cả khi số lượng sinh viên chưa đông, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ học tập. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công cuối cùng vẫn nằm ở sự chủ động, nỗ lực và quyết tâm của mỗi cá nhân trong quá trình học tập và rèn luyện.
Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện kiến thức và có được tấm bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông còn nuôi dưỡng tham vọng chinh phục những nấc thang cao hơn trong sự nghiệp, như học lên thạc sĩ, tiến sĩ, nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế đã chứng minh, không ít cá nhân chỉ thực sự tỏa sáng và phát huy hết năng lực khi được học tập và làm việc trong lĩnh vực mà họ yêu thích và có năng khiếu bẩm sinh, đặc biệt là trong các ngành nghề kỹ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ, sáng tạo và tư duy logic như điện, cơ khí hay điều khiển tự động. Điều này khẳng định rằng, giáo dục nghề nghiệp và cao đẳng không phải là điểm cuối mà là một bước đệm vững chắc, một bệ phóng để người học vươn xa hơn nữa trên con đường sự nghiệp. Khả năng liên thông mở ra một lộ trình học tập linh hoạt, cho phép mỗi người tự điều chỉnh và phát triển bản thân theo từng giai đoạn.
Để giúp học sinh và phụ huynh có cái nhìn toàn diện hơn về các lựa chọn giáo dục sau THPT, có ba lời khuyên quan trọng cần lưu tâm. Thứ nhất, cần thay đổi quan niệm đặt nặng bằng đại học. Hiện nay, hệ cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp đang mang lại vô số cơ hội việc làm thực tế, trang bị cho người học những kỹ năng cần thiết để sớm có một công việc ổn định và một tương lai vững chắc. Thứ hai, việc lựa chọn ngành học cần dựa trên sự thấu hiểu năng lực và sở trường của con, tránh tình trạng cố ép học những ngành không phù hợp, dẫn đến sự chán nản và bỏ cuộc. Cuối cùng, phụ huynh nên xây dựng một lộ trình học tập linh hoạt, mở ra khả năng liên thông lên đại học khi con có đủ điều kiện và mong muốn, thay vì xem bằng cao đẳng hay chứng chỉ nghề nghiệp như một điểm dừng cuối cùng. Cách tiếp cận này không chỉ giúp học sinh phát triển bản thân một cách toàn diện mà còn giảm bớt áp lực không cần thiết.
Câu chuyện thành công của ông Ngô Đức Nhâm, cựu sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama 2 và hiện là Giám đốc một doanh nghiệp, là minh chứng sống động cho con đường sự nghiệp được xây dựng từ nền tảng vững chắc của giáo dục nghề nghiệp. Ông chia sẻ rằng, quyết định theo học cao đẳng trước đây hoàn toàn xuất phát từ sự phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân. Sau một thời gian tích lũy kinh nghiệm làm việc và bắt đầu hình thành ý tưởng khởi nghiệp, ông nhận ra rằng kiến thức và tư duy của mình cần được bổ sung và cập nhật thêm nhiều kiến thức chuyên sâu hơn. Chính vì vậy, ông đã quyết định quay trở lại giảng đường đại học để tiếp tục học tập, nâng cao trình độ và hoàn thiện bản thân, chứng tỏ rằng học tập là một hành trình không ngừng nghỉ và luôn có những cánh cửa mới mở ra cho những ai dám theo đuổi đam mê và mục tiêu của mình.
Trong một diễn biến liên quan, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân đã khẳng định cam kết của Bộ trong việc tiếp tục đánh giá và công nhận chất lượng đào tạo, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành một mạng lưới khoảng 70 trường cao đẳng chất lượng cao. Sự đầu tư và định hướng chiến lược này cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của hệ thống giáo dục cao đẳng và nghề nghiệp trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế, đồng thời mang đến những lựa chọn đa dạng và phù hợp hơn cho thế hệ trẻ Việt Nam trên hành trình xây dựng tương lai.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận