Chấn chỉnh hành vi lệch chuẩn trên mạng xã hội: Quy tắc ứng xử mới

Trong những ngày giữa tháng 3/2026, lực lượng chức năng tại nhiều địa phương đã quyết liệt thực thi công tác chấn chỉnh các hành vi lệch chuẩn trên mạng xã hội. Những vụ việc liên tiếp này phác họa một thực trạng đáng báo động: Sự tùy tiện trên bàn phím đang dẫn thẳng tới các cơ quan thực thi pháp luật. Vậy hành vi phát ngôn sai lệch trên không gian mạng bị xử lý ra sao và áp dụng quy tắc ứng xử nào để tránh rủi ro pháp lý? Nhiều người dùng mạng xã hội vẫn giữ tư duy rằng không gian ảo là nơi có thể phát ngôn tự do mà không cần chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam quy định rất rõ về việc bảo vệ uy tín của tổ chức và danh dự của cá nhân.

Khi nào hành vi ứng xử trên mạng xã hội bị truy cứu?

Nằm lòng 4 quy tắc để không chạm ranh giới vi phạm

Ngày 05/03/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định 423 về Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Trong đó, có 4 quy tắc ứng xử chung áp dụng cho tất cả các nhóm đối tượng:

1. Tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân.

2. Ứng xử văn minh, lịch sự, giữ gìn bản sắc văn hóa, giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

3. Tôn trọng và thúc đẩy các giá trị văn hóa trên môi trường số, phù hợp với chuẩn mực văn hóa, đạo đức xã hội, truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam; tôn trọng sự đa dạng văn hoá, khác biệt vùng miền, dân tộc, tôn giáo.

4. Chịu trách nhiệm về hành vi ứng xử trên mạng; phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý hành vi, nội dung thông tin vi phạm pháp luật, ứng xử thiếu văn hóa, phản cảm.

Bên cạnh các quy tắc chung, Quyết định này còn quy định chi tiết trách nhiệm cho từng nhóm đối tượng cụ thể. Từ cá nhân, cơ quan báo chí đến các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội đều phải tuân thủ những chuẩn mực riêng biệt. Việc định danh rõ ràng vai trò từng bên giúp nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy môi trường số minh bạch và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc.

Khi phát ngôn sai lệch trên mạng xã hội, người dùng có thể bị truy cứu theo quy định của pháp luật về thông tin điện tử, quyền riêng tư, danh dự và uy tín cá nhân. Các cơ quan chức năng sẽ xem xét hành vi vi phạm và áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp, từ nhắc nhở đến phạt tiền hoặc even tạm ngừng hoạt động mạng xã hội.

Để tránh rủi ro pháp lý, người dùng cần nắm vững 4 quy tắc ứng xử chung:

1. Tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân.

2. Ứng xử văn minh, lịch sự, giữ gìn bản sắc văn hóa, giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

3. Tôn trọng và thúc đẩy các giá trị văn hóa trên môi trường số, phù hợp với chuẩn mực văn hóa, đạo đức xã hội, truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam; tôn trọng sự đa dạng văn hoá, khác biệt vùng miền, dân tộc, tôn giáo.

4. Chịu trách nhiệm về hành vi ứng xử trên mạng; phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý hành vi, nội dung thông tin vi phạm pháp luật, ứng xử thiếu văn hóa, phản cảm.

Đặc biệt, việc đăng tải thông tin sai lệch có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân và tổ chức bị ảnh hưởng. Do đó, người dùng cần cân nhắc kỹ trước khi phát ngôn trên không gian mạng. Các cơ quan quản lý cũng đang tăng cường giám sát và xử lý các hành vi vi phạm để bảo vệ môi trường số lành mạnh.

Ngoài ra, việc áp dụng quy tắc ứng xử còn giúp nâng cao nhận thức về trách nhiệm cá nhân trong cộng đồng số. Mỗi người dùng cần tự giác tuân thủ các quy định, từ đó góp phần xây dựng một không gian mạng văn minh và an toàn.

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)