Căng thẳng tại một trong những tuyến đường biển chiến lược nhất thế giới, eo biển Hormuz, đã leo thang nghiêm trọng sau những tuyên bố và hành động mới nhất từ phía Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu mọi tàu thuyền, không phân biệt loại hình, phải nghiêm ngặt tuân thủ lệnh cấm rời khỏi vị trí neo đậu tại Vịnh Ba Tư và Biển Oman. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị coi là hành động hợp tác với kẻ thù, và các tàu vi phạm sẽ đối mặt với nguy cơ bị tấn công. Tuyên bố này, được đăng tải vào ngày 18/4 trên trang tin Sepah News của IRGC, cho thấy sự quyết liệt của Tehran trong việc kiểm soát và định hình lại quyền kiểm soát đối với tuyến đường huyết mạch này, trong bối cảnh quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp.
Diễn biến này diễn ra ngay sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi có những phát biểu trên mạng xã hội X vào ngày 17/4, khẳng định eo biển Hormuz đã "mở cửa hoàn toàn" cho tàu thương mại. Tuy nhiên, lời khẳng định này nhanh chóng bị bác bỏ bởi tuyên bố của quân đội Iran, cho rằng họ tái áp đặt các hạn chế đối với eo biển. Nguyên nhân được đưa ra là do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran, một động thái gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và khả năng tiếp cận các tuyến đường thương mại quốc tế của nước này. Sự mâu thuẫn giữa các tuyên bố và hành động của Iran đã tạo ra một bức tranh phức tạp và đầy bất ổn về tình hình an ninh hàng hải trong khu vực.
Vài giờ sau những tuyên bố trái ngược, thực tế đã diễn ra một vụ việc nghiêm trọng. Các xuồng vũ trang thuộc IRGC đã tiếp cận và nổ súng vào một tàu chở dầu đang hoạt động trong eo biển Hormuz. Vụ việc này không chỉ là minh chứng cho sự căng thẳng leo thang mà còn làm dấy lên những quan ngại sâu sắc về an toàn hàng hải. Bộ Ngoại giao Iran đã lên tiếng biện minh cho hành động này, khẳng định Iran có quyền ngăn chặn việc sử dụng eo biển Hormuz cho các hoạt động tấn công quân sự nhằm vào nước này. Tehran cũng nhấn mạnh rằng luật pháp quốc tế không hề cấm Iran áp dụng các biện pháp cần thiết để phòng ngừa những cuộc tấn công tương tự, cho thấy lập trường cứng rắn và sẵn sàng sử dụng vũ lực để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ, khẳng định quyết tâm của quốc gia trong việc áp đặt sự giám sát và kiểm soát chặt chẽ đối với lưu thông qua eo biển Hormuz cho đến khi cuộc chiến tranh hiện tại chấm dứt hoàn toàn. Cơ quan này nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa của Mỹ đã khiến Iran không thể mở lại tuyến đường này, ngay cả ở mức độ hạn chế hoặc có điều kiện. Điều này cho thấy Iran đang sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ chiến lược để gây áp lực lên Mỹ và các đồng minh, đồng thời tìm cách phục hồi các quyền lợi bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt. Sự kiểm soát chặt chẽ này có thể sẽ gây ra những tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và giá cả năng lượng.
Mặt khác, Iran còn đưa ra những yêu cầu cụ thể cho việc mở lại Hormuz trong tương lai. Nếu eo biển được phép hoạt động trở lại, Iran sẽ yêu cầu tất cả các tàu thuyền phải tiến hành xin giấy phép đi qua và đồng thời phải thanh toán các khoản phí liên quan đến an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường. Đây là một động thái nhằm tạo nguồn thu nhập mới cho Iran, đồng thời thể hiện quyền kiểm soát của nước này đối với tuyến đường biển quan trọng này. Các khoản phí này có thể sẽ làm tăng chi phí vận chuyển, ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa và gây khó khăn cho các doanh nghiệp vận tải biển.
Một quan chức cấp cao giấu tên của Iran đã cung cấp thông tin chi tiết hơn cho CNN, tiết lộ rằng Iran sẽ ưu tiên những tàu thuyền nào chấp nhận thanh toán các khoản phí khi đi qua eo biển Hormuz. Quan chức này cho biết: "Do số lượng tàu được phép đi qua bị hạn chế, Iran quyết định ưu tiên những tàu phản hồi nhanh hơn với các quy định mới của eo biển Hormuz và thanh toán chi phí cho dịch vụ an ninh và an toàn". Đây được xem là một phần trong nỗ lực của Iran nhằm quản lý hiệu quả lưu lượng tàu bè "trong bối cảnh trật tự mới" mà nước này mong muốn thiết lập. Việc ưu tiên này có thể tạo ra sự phân biệt đối xử và gây ra những tranh cãi về tính công bằng trong hoạt động hàng hải quốc tế.
Trong một diễn biến liên quan, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran vào ngày 18/4 cũng cho biết nước này đang tích cực xem xét "những đề xuất mới" mà phía Mỹ đã đưa ra trong những ngày gần đây. Tuy nhiên, Tehran chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào. Cơ quan này khẳng định rằng phái đoàn đàm phán của Iran "sẽ không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, dù là nhỏ nhất, và sẽ nỗ lực hết sức để bảo vệ lợi ích quốc gia của Iran". Tuyên bố này cho thấy sự kiên quyết của Iran trong các cuộc đàm phán, không dễ dàng chấp nhận các điều khoản có lợi cho đối phương.
Sự phức tạp của tình hình tại eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ song phương giữa Iran và Mỹ mà còn có tác động sâu sắc đến an ninh năng lượng toàn cầu. Là một điểm nghẽn quan trọng cho việc vận chuyển dầu mỏ, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể gây ra biến động lớn trên thị trường năng lượng thế giới. Các quốc gia phụ thuộc vào nguồn cung từ khu vực này đang theo dõi sát sao mọi diễn biến, đồng thời tìm kiếm các phương án dự phòng để giảm thiểu rủi ro. Sự kiện này cũng cho thấy vai trò không thể thay thế của Iran trong việc kiểm soát và định hình các quy tắc hàng hải tại một trong những khu vực chiến lược nhất hành tinh. Các cuộc đàm phán sắp tới, dù khó khăn, sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình tương lai của eo biển Hormuz và ổn định khu vực.
Trong bối cảnh căng thẳng quốc tế gia tăng, việc duy trì đối thoại và tìm kiếm các giải pháp hòa bình là vô cùng cần thiết. Các bên liên quan cần thể hiện sự kiềm chế, tránh các hành động có thể gây leo thang xung đột, và tập trung vào việc xây dựng lòng tin lẫn nhau. An ninh hàng hải tại eo biển Hormuz không chỉ là lợi ích của riêng Iran hay Mỹ, mà còn là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế. Một giải pháp bền vững đòi hỏi sự hợp tác, thấu hiểu và cam kết chung vì một khu vực ổn định và thịnh vượng.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận