Trận chiến giữa Iran và Mỹ-Israel tại eo biển Hormuz đã khiến hàng trăm tàu dầu bị mắc kẹt, gây ra tình trạng vận chuyển nhiên liệu bị đình trệ trên toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ mở lại tuyến hàng hải này bằng mọi cách, nhưng đây là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn mà Mỹ chưa thể thực hiện trong gần một tháng qua, dù sở hữu sức mạnh quân sự vượt trội.
Iran đã tận dụng địa hình xung quanh eo biển Hormuz để phong tỏa tuyến hàng hải. Theo giáo sư Caitlin Talmadge từ Viện Công nghệ Massachusetts, Tehran đã tính toán kỹ lưỡng về cách lợi dụng địa hình này. Nếu bị tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái (UAV) khi đi qua vùng biển vừa hẹp vừa nông này, ngay cả chiến hạm cũng rất khó ứng phó. Thủy thủ trên tàu chiến có thể chỉ có vài phút để tìm cách đối phó và hạ chúng.
Tổng thống Trump đã gửi đi các thông điệp trái chiều về cách ông hy vọng sẽ giúp mở cửa lại eo biển Hormuz. Hầu hết các phương án mà Washington đang xem xét đều liên quan đến quân sự, nhưng việc tìm kiếm và phá hủy toàn bộ địa điểm mà Tehran cất giấu, triển khai vũ khí có khả năng là việc bất khả thi. Có rất nhiều nơi để họ triển khai khẩu đội tên lửa, những khẩu đội này có tính di động nên khó tìm kiếm và nhắm mục tiêu.
Mỹ đã kêu gọi điều tàu hải quân để hộ tống tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, nhưng đây sẽ là một chiến dịch quy mô lớn và tốn kém. Hải quân Mỹ hiện có 14 khu trục hạm hoạt động ở khu vực, song 6 chiếc đang làm nhiệm vụ bảo vệ tàu sân bay. Điều động thêm chiến hạm đến vùng Vịnh sẽ phải mất vài tuần, đồng thời làm suy giảm hiện diện quân sự của Mỹ ở các khu vực khác trên thế giới.
Bên cạnh đó, phương án này cũng khiến bản thân các chiến hạm phải đối mặt với rủi ro. Hệ thống phòng thủ trên khu trục hạm được thiết kế cho những tình huống khác hẳn giao tranh tầm gần tại eo biển này. Mọi bộ phận trên tàu khu trục đều dễ bị tổn thương, và việc điều động thêm tàu hải quân đến khu vực có thể làm tăng nguy cơ xung đột với Iran.
Kết luận: Eo biển Hormuz là một thách thức lớn cho Mỹ trong việc mở cửa tuyến hàng hải quan trọng này. Việc phong tỏa eo biển bởi Iran đã gây ra tình trạng vận chuyển nhiên liệu bị đình trệ trên toàn cầu, và các phương án quân sự mà Washington đang xem xét đều có nhiều rủi ro và khó khăn.
Hỏa lực ẩn giấu từ phía Iran cũng là một thách thức lớn. Jonathan Schroden, chuyên gia tại viện nghiên cứu quốc phòng CNA, cho rằng tình hình sẽ "thay đổi hoàn toàn" nếu Iran thật sự rải thủy lôi ở eo biển Hormuz. Không lực lượng hải quân nào muốn đưa chiến hạm chủ lực của mình đến nơi có thể hoặc đã bị rải thủy lôi.
Thách thức còn lớn hơn với Mỹ khi hải quân nước này từ lâu đã không chú trọng đến năng lực rà phá thủy lôi. Washington hồi tháng 1 loại bỏ các tàu quét mìn lớp Avenger cuối cùng còn hoạt động tại Trung Đông. Mỹ có ba tàu chiến đấu ven biển được trang bị bộ quét mìn để thay thế các tàu lớp Avenger, song hai trong số đó hiện ở châu Á thay vì vùng Vịnh.
Nếu diễn ra, quá trình rà phá thủy lôi sẽ kéo dài vài tuần và khiến thủy thủ đoàn Mỹ đối diện với nguy hiểm trực tiếp từ đòn tấn công của Iran. Tàu quét mìn của Mỹ di chuyển chậm và sẽ cần được bảo vệ, trong đó có yểm trợ hỏa lực từ trên không.
Mỹ đang triển khai thủy quân lục chiến đến Trung Đông và lực lượng này có thể được sử dụng để tiến hành các chiến dịch trên bộ, như đột kích hoặc thiết lập lưới phòng không để bảo vệ tàu. Họ cho rằng xét đến quy mô lực lượng lục quân Iran, thủy quân lục chiến Mỹ có thể sẽ chỉ đổ bộ lên các đảo trong eo biển Hormuz, thay vì tiến sâu vào đất liền.
Dù vậy, Tổng thống Trump có thể sẽ không chọn phương án này để tránh nguy cơ hứng tổn thất và sa lầy vào một cuộc chiến lâu dài. "Cục diện sẽ thay đổi hoàn toàn nếu lính Mỹ tác chiến trên bộ bị phía Iran bắt làm tù binh hoặc bắn hạ", cựu sĩ quan hải quân Jennifer Parker, chuyên gia tại Đại học Quốc gia Australia, cho hay.
Ngay cả khi Mỹ đã tiến hành chiến dịch lớn nhằm bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển Hormuz, không dễ để tuyến hàng hải này ngay lập tức nhộn nhịp trở lại. Để điều đó xảy ra, các chủ tàu và công ty bảo hiểm cần tin rằng phương tiện hộ tống sẽ cung cấp đầy đủ sự bảo vệ cần thiết. Chỉ cần một tàu bị tập kích trúng cũng đủ khiến niềm tin của họ sụt giảm.
Thách thức còn lớn hơn khi lực lượng hộ tống chỉ có thể bảo vệ một vài tàu cùng một lúc, trong khi số lượng phương tiện vận chuyển dầu mỏ đang mắc kẹt ở hai đầu eo biển Hormuz rất lớn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hải quân Mỹ và các đồng minh, nhưng hầu hết đều ngần ngại với việc điều tàu chiến đến trong lúc xung đột vẫn đang diễn ra.
Cuối cùng, dù có nhiều phương án quân sự khác nhau, Mỹ vẫn chưa tìm thấy giải pháp toàn diện để mở cửa eo biển Hormuz. Tình hình hiện tại cho thấy Iran đã tận dụng triệt để lợi thế địa lý và kỹ thuật để phong tỏa tuyến hàng hải quan trọng này, gây ra những khó khăn lớn đối với hoạt động vận chuyển nhiên liệu trên toàn cầu.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận