Trong một diễn biến đầy kịch tính làm dấy lên những lo ngại về một cuộc xung đột leo thang tại Trung Đông, Iran đã bất ngờ tuyên bố rút khỏi kế hoạch đàm phán với Mỹ dự kiến diễn ra tại Islamabad, Pakistan vào ngày 22 tháng 4. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn, nhưng đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục duy trì các biện pháp phong tỏa cảng biển Iran, một hành động mà Tehran xem là "thù địch" và mang tính "cướp biển". Sự kiện này không chỉ làm tan biến hy vọng về một giải pháp ngoại giao hòa bình trong tương lai gần mà còn hé lộ những toan tính phức tạp đằng sau các động thái quân sự và kinh tế của hai cường quốc. Phái đoàn Iran, thông qua kênh trung gian là Pakistan, đã chính thức thông báo về việc hủy bỏ chuyến đi, viện dẫn một loạt lý do, trong đó nổi bật là việc Mỹ không có dấu hiệu nhượng bộ trong chính sách bao vây kinh tế.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc, ông Amir Saeid Iravani, đã có những phát biểu thẳng thắn về tình hình, nhấn mạnh rằng Iran đã chuẩn bị sẵn sàng cho mọi kịch bản, kể cả khả năng leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc. "Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy", ông Iravani cho biết, thể hiện lập trường kiên quyết nhưng vẫn mở cửa cho đối thoại. Lời cảnh báo này vang vọng trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, khi Iran vừa lên tiếng phản đối mạnh mẽ hành động của Mỹ trong việc bắt giữ tàu chở hàng Touska trên Biển Oman. Đại sứ Iravani đã gửi thư tới Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án hành vi mà ông mô tả là "cướp biển" và yêu cầu Washington thả tàu ngay lập tức. Ông nhấn mạnh rằng hành động này không chỉ là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh hàng hải quốc tế, mà còn vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn và mang tính gây hấn rõ ràng.
Sự kiện tàu Touska trở thành tâm điểm căng thẳng khi Hải quân Mỹ đổ bộ và kiểm soát con tàu này vào cuối tuần trước, với Tổng thống Donald Trump tuyên bố tàu mang cờ Iran thuộc diện bị trừng phạt. Quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn của ông Trump, được công bố vào ngày 21 tháng 4, mang theo một điều kiện ngầm: Tehran phải đưa ra một đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, sự đối lập nằm ở chỗ Mỹ vẫn kiên quyết duy trì lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran, một động thái được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent mô tả là chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế". Mục tiêu rõ ràng là cắt đứt nguồn thu chính của Iran từ dầu mỏ, gây áp lực tối đa lên nền kinh tế vốn đã chịu nhiều tổn thương.
Chiến lược phong tỏa cảng biển của Mỹ nhắm trực tiếp vào đảo Kharg, nơi được ví như "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Với công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và là điểm trung chuyển cho khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu, Kharg đóng vai trò sống còn đối với nền kinh tế Iran. Bộ trưởng Bessent khẳng định việc phong tỏa sẽ khiến lượng dầu tại đây không thể xuất đi, buộc Iran phải ngừng khai thác, qua đó làm suy yếu hệ thống tài chính của nước này một cách có hệ thống. Mỹ cũng cảnh báo mạnh mẽ rằng bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ đối mặt với các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt, cho thấy quyết tâm siết chặt vòng vây kinh tế của Washington.
Trong bối cảnh đó, các nhà phân tích và quan chức Iran có những quan điểm trái chiều. Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn của Tổng thống Trump chỉ là một chiêu bài "câu giờ cho đòn đánh bất ngờ", và đây là thời điểm Iran cần chủ động nắm lấy thế trận. Quan điểm này phản ánh sự hoài nghi sâu sắc về thiện chí của Mỹ và sự sẵn sàng cho một cuộc đối đầu tiềm tàng. Ngược lại, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif lại bày tỏ sự cảm ơn đối với Tổng thống Trump và khẳng định Pakistan sẽ tiếp tục nỗ lực làm cầu nối hòa bình. Ông mong muốn cả hai phía tuân thủ lệnh ngừng bắn và đạt được một thỏa thuận toàn diện tại vòng đàm phán thứ hai ở Islamabad, qua đó chấm dứt vĩnh viễn xung đột. Lời kêu gọi này nhấn mạnh vai trò trung gian hòa giải của Pakistan trong việc hạ nhiệt căng thẳng khu vực.
Cuộc khủng hoảng leo thang giữa Mỹ và Iran, thể hiện qua việc hủy bỏ đàm phán và các biện pháp trừng phạt kinh tế ngày càng gay gắt, cho thấy một tương lai đầy bất ổn cho khu vực Trung Đông. Quyết định của Iran không chỉ là phản ứng trước hành động bị cho là "thù địch" của Mỹ mà còn là lời khẳng định về chủ quyền và khả năng tự vệ của quốc gia này. Cùng lúc đó, chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế" của Mỹ cho thấy quyết tâm sử dụng sức mạnh tài chính để cô lập và làm suy yếu Iran. Trong khi Pakistan tiếp tục nỗ lực thúc đẩy hòa bình, triển vọng cho một giải pháp ngoại giao bền vững vẫn còn mờ mịt, và thế giới đang theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo, lo ngại về một cuộc đối đầu quân sự có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận