Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới, đang đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng từ Iran. Theo CNN ngày 26/3, các cuộc tấn công của Iran đã làm tăng rủi ro vận chuyển đến mức gần như toàn bộ giao thông qua Vịnh Ba Tư phải ngừng hoạt động. Đây là tuyến đường vận chuyển chính cho khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu, cùng với phân bón cho các loại cây trồng mà thế giới phụ thuộc vào.
Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề cao các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt lệnh phong tỏa. Ông cũng lên kế hoạch triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ đến Trung Đông và xem xét khả năng Hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu.
Iran vẫn chiếm ưu thế về nhiều mặt, bao gồm phương pháp tác chiến phi truyền thống như máy bay không người lái (UAV) giá rẻ và thủy lôi. Kết hợp với vị trí địa lý thuận lợi, Iran tạo ra một "vùng nguy hiểm" ở Eo biển Hormuz, nơi thời gian cảnh báo cho một cuộc tấn công chỉ có thể là vài giây.
Một phần thách thức đối với các tàu thuyền và bất kỳ hoạt động hộ tống tàu nào là không gian di chuyển bị hạn chế rất nhiều. Kevin Rowlands - biên tập viên tạp chí tại viện nghiên cứu Royal United Services Institute cho biết, trên đại dương bao la, luôn có lựa chọn chuyển hướng; nhưng ở những điểm thắt cổ chai hoặc vùng biển hẹp, lựa chọn đó là bất khả thi.
Iran có khoảng 1.600 km đường bờ biển, từ đó họ có thể phóng tên lửa chống hạm. Các trận địa tên lửa này có tính cơ động, khiến chúng khó bị tiêu diệt hơn, và đường bờ biển dài ở Vịnh Ba Tư đồng nghĩa với việc Iran có thể tấn công vượt xa eo biển.
Mặc dù Mỹ đã làm suy yếu nhiều khả năng hải quân thông thường của Iran, nhưng mối đe dọa lớn nhất vẫn đến từ kho vũ khí phi truyền thống của Iran. Theo Childs, nếu người Iran quyết định rải thủy lôi, họ có thể thả chúng xuống từ phía sau một chiếc thuyền buồm trông có vẻ vô hại.
Các đồng minh của Mỹ, bao gồm Anh, Pháp và Bahrain, cũng đang nỗ lực xây dựng các kế hoạch khả thi để bảo vệ hoạt động vận tải biển quốc tế trên tuyến đường thủy này. Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu thuyền gần Eo biển Hormuz, thuộc Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.
Iran cho biết các “tàu không thù địch” có thể đi qua eo biển nếu phối hợp với chính quyền Iran. Báo cáo của Lloyd's List Intelligence cho biết ít nhất 16 tàu đã đi qua, trong đó có một tàu được cho là đã trả khoản phí 2 triệu USD, cũng như một số tàu chở dầu “ma” sử dụng danh tính giả của các tàu đã bị tháo dỡ.
Tổng thống Trump cũng đe dọa sẽ tấn công thêm các địa điểm liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ của Iran nếu nước này tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz. Ngày 20/3, quân đội Mỹ đã tấn công các cơ sở quân sự trên đảo Kharg - nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Các địa điểm liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ trên hòn đảo do chính phủ Iran kiểm soát không bị tấn công, nhưng ông Trump đã cảnh báo rằng chúng có thể là mục tiêu tiếp theo, điều này sẽ dẫn đến một sự leo thăng căng thẳng khác.
Tóm lại, Eo biển Hormuz đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng từ Iran. Các nỗ lực ngoại giao và quân sự của Mỹ nhằm giải quyết vấn đề vẫn chưa mang lại kết quả rõ ràng, và tình hình có thể tiếp tục leo thăng nếu không tìm được giải pháp phù hợp.
Một yếu tố khác làm tăng rủi ro là sự gia tăng hoạt động của tàu ngầm Iran, đặc biệt là những chiếc nhỏ có thể hoạt động ở vùng nước nông. Theo Rowlands, việc triển khai các tàu ngầm này tạo ra một thách thức mới cho Hải quân Mỹ và đồng minh, bởi chúng khó bị phát hiện và tiêu diệt.
Trong bối cảnh này, các công ty vận tải biển đang tìm cách giảm thiểu rủi ro bằng cách điều chỉnh lộ trình hoặc tăng cường bảo vệ. Tuy nhiên, việc này cũng làm tăng chi phí hoạt động và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các chuyến hàng.
Hơn nữa, Iran đã sử dụng chiến thuật gây rối thông qua việc tấn công tàu chở dầu nhỏ để tạo ra tình trạng hỗn loạn và đe dọa an ninh. Theo Childs, những cuộc tấn công này không chỉ nhằm vào tàu chở dầu mà còn có thể mở rộng sang các mục tiêu khác như cảng và cơ sở hạ tầng.
Để đối phó với tình hình này, Mỹ đã tăng cường lực lượng tại khu vực Trung Đông thông qua việc triển khai thêm tàu chiến và máy bay. Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra thách thức về mặt quân sự và ngoại giao, đặc biệt là khi các nước khác như Anh và Pháp cũng đang có kế hoạch tương tự.
Cuối cùng, tình hình tại Eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng toàn cầu mà còn tạo ra rủi ro chính trị và kinh tế. Các nhà phân tích cho rằng nếu tình hình tiếp tục leo thăng, nó có thể dẫn đến một cuộc xung đột lớn giữa Mỹ và Iran, gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ và nền kinh tế toàn cầu.
Một yếu tố khác làm tăng rủi ro là sự gia tăng hoạt động của tàu ngầm Iran, đặc biệt là những chiếc nhỏ có thể hoạt động ở vùng nước nông. Theo Rowlands, việc triển khai các tàu ngầm này tạo ra một thách thức mới cho Hải quân Mỹ và đồng minh, bởi chúng khó bị phát hiện và tiêu diệt.
Trong bối cảnh này, các công ty vận tải biển đang tìm cách giảm thiểu rủi ro bằng cách điều chỉnh lộ trình hoặc tăng cường bảo vệ. Tuy nhiên, việc này cũng làm tăng chi phí hoạt động và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các chuyến hàng.
Hơn nữa, Iran đã sử dụng chiến thuật gây rối thông qua việc tấn công tàu chở dầu nhỏ để tạo ra tình trạng hỗn loạn và đe dọa an ninh. Theo Childs, những cuộc tấn công này không chỉ nhằm vào tàu chở dầu mà còn có thể mở rộng sang các mục tiêu khác như cảng và cơ sở hạ tầng.
Để đối phó với tình hình này, Mỹ đã tăng cường lực lượng tại khu vực Trung Đông thông qua việc triển khai thêm tàu chiến và máy bay. Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra thách thức về mặt quân sự và ngoại giao, đặc biệt là khi các nước khác như Anh và Pháp cũng đang có kế hoạch tương tự.
Cuối cùng, tình hình tại Eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng toàn cầu mà còn tạo ra rủi ro chính trị và kinh tế. Các nhà phân tích cho rằng nếu tình hình tiếp tục leo thăng, nó có thể dẫn đến một cuộc xung đột lớn giữa Mỹ và Iran, gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ và nền kinh tế toàn cầu.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận