Vào khoảng 2 giờ sáng, căn phòng trọ nhỏ của Phan Hồng Nhung (22 tuổi, Hà Nội) vẫn sáng đèn. Trước khi đi ngủ, cô mở điện thoại và gõ một câu hỏi quen thuộc vào khung trò chuyện của một công cụ trí tuệ nhân tạo: 'Ngày mai tôi nên bắt đầu ngày mới như thế nào để có tâm trạng tốt?'. Sau vài giây, hệ thống đưa ra một số gợi ý về cách sắp xếp buổi sáng, từ việc vận động nhẹ, lên kế hoạch công việc đến duy trì suy nghĩ tích cực. Nhung đọc hết câu trả lời rồi tắt điện thoại.
Trường hợp của Nhung phản ánh một xu hướng đang xuất hiện ngày càng phổ biến trong nhóm người trẻ: sử dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ cho công việc hay học tập, mà cả những quyết định nhỏ trong đời sống cá nhân. Các câu hỏi thường gặp không chỉ dừng ở việc tra cứu thông tin, mà còn liên quan đến việc lựa chọn trang phục, lên thực đơn, soạn tin nhắn hoặc xử lý các tình huống giao tiếp.
Hà (25 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cũng cho biết các công cụ AI đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sinh hoạt hàng ngày của cô. Trong một số trường hợp, AI còn được sử dụng để tham khảo cách xử lý các tình huống giao tiếp cá nhân. 'Nhiều khi cãi nhau với bạn trai, mình cũng thử hỏi AI nên trả lời thế nào để cuộc nói chuyện bớt căng thẳng hay có nên chia tay không và nó đưa ra vài phương án khá hợp lý', Hà chia sẻ.
Không ít người trẻ thậm chí xem AI như một dạng 'người đối thoại ảo'. Thay vì tìm lời khuyên từ bạn bè hay người thân, họ gõ câu chuyện của mình vào khung chat và chờ đợi phản hồi. Trong nhiều trường hợp, các câu trả lời do AI tạo ra được đánh giá là có cấu trúc rõ ràng, mang tính logic và ít cảm tính. Điều này khiến một bộ phận người dùng xem AI như một kênh tham khảo nhanh trước khi đưa ra quyết định.
Tuy vậy, chính sự tiện lợi này cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa việc sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và sự phụ thuộc ngày càng lớn vào các gợi ý từ thuật toán trong những quyết định cá nhân hàng ngày. Khi con người bắt đầu 'thuê' tư duy của máy móc, nhiều người dùng có xu hướng đặt câu hỏi cho AI ngay khi xuất hiện nhu cầu lựa chọn. Từ những việc rất nhỏ như bữa trưa nên ăn gì, cách viết một tin nhắn, cho đến cách phản hồi trong một cuộc tranh luận, nhiều quyết định thường ngày đều có thể nhận được gợi ý chỉ sau vài giây.
Thực tế cho thấy một bộ phận người trẻ đã hình thành thói quen tham khảo AI trước khi đưa ra lựa chọn. Với nhiều người, từ việc soạn tin nhắn, sắp xếp công việc đến xử lý các tình huống giao tiếp, AI dần trở thành 'bản nháp tư duy', nơi họ tìm câu trả lời trước khi tự đưa ra quyết định.
Trong một số trường hợp, người dùng còn sử dụng AI để thay thế cho việc suy nghĩ và cân nhắc. Ví dụ như Hà chia sẻ, cô thường hỏi AI về cách giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ cá nhân, từ việc chọn trang phục đến lên kế hoạch công việc hàng ngày. Điều này không chỉ giúp cô tiết kiệm thời gian mà còn giảm bớt áp lực khi phải đưa ra quyết định.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào AI cũng đặt ra nhiều thách thức. Một số người cho rằng họ đang mất đi khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Họ lo ngại rằng việc quá dựa dẫm vào công cụ trí tuệ nhân tạo có thể làm giảm tính chủ động trong cuộc sống.
Nhung còn đề cập đến một vấn đề khác: sự không chính xác của thông tin từ AI. Cô chia sẻ từng trải nghiệm khi AI đưa ra lời khuyên về sức khỏe, nhưng sau đó cô phát hiện ra rằng những lời khuyên này không phù hợp với tình trạng cụ thể của mình. Điều này khiến Nhung và nhiều người dùng khác băn khoăn về độ tin cậy của các gợi ý từ AI.
Để giải quyết vấn đề này, một số chuyên gia khuyến nghị việc sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ thay vì dựa dẫm hoàn toàn vào nó. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào, dù là lớn hay nhỏ.
Nhung và Hà đều đồng ý rằng cần có sự cân bằng giữa sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và duy trì khả năng tư duy độc lập. Họ cho rằng việc tìm hiểu thêm về cách hoạt động của AI cũng sẽ giúp họ sử dụng công cụ này hiệu quả hơn, đồng thời giảm bớt lo ngại về phụ thuộc quá mức.
Cuối cùng, cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục phát triển kỹ năng tư duy độc lập và sáng tạo. Họ tin rằng sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và tư duy con người sẽ giúp họ đưa ra những quyết định tốt nhất trong cuộc sống hàng ngày.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận