Trong thế giới võ thuật MMA, kung fu Trung Quốc dường như không có nhiều tiếng tăm. Chỉ vỏn vẹn 2 võ sĩ với nền tảng từ kung fu Trung Quốc từng trở thành nhà vô địch UFC, trong đó Matt Serra - một võ sĩ hạng nhẹ người Mỹ sinh trưởng tại New York - là một ngoại lệ. Zhang Weili, nhà vô địch nữ hạng nhẹ, cũng học võ Thiếu Lâm và sanda (tán đả), nhưng cả hai đều không phải xuất thân từ các phái kung fu truyền thống.
Trong khi đó, môn võ của Hàn Quốc và Nhật Bản lại thăng hoa mạnh mẽ trên đấu trường UFC. Nhu thuật góp 2 người, judo có 5 người, karate 8 người, taekwondo 10 người, và BJJ - môn võ kết hợp giữa tinh hoa võ thuật hai nước Brazil và Nhật Bản - cũng có 11 nhà vô địch.
Đây chỉ là một thống kê không chính thức trên Reddit, nhưng nó phản ánh thực trạng nghèo nàn thành tích của các võ sĩ xuất thân từ kung fu truyền thống Trung Quốc. Điều này càng đau đớn hơn khi họ lại lép vế trước những võ phái vốn bị xem là "hậu bối" ở Hàn Quốc và Nhật Bản, như taekwondo, judo, karate...
Nhật Bản đặc biệt đáng chú ý với truyền thống võ thuật được hiện đại hóa sớm. Judo do Kano Jigoro sáng lập từ cuối thế kỷ 19 nhấn mạnh tính đối kháng thật và hệ thống thi đấu chuẩn hóa. Từ judo, các biến thể như nhu thuật Brazil phát triển và trở thành một trong những trụ cột của MMA hiện đại. Karate Nhật Bản, đặc biệt là các hệ phái full-contact như kyokushin, cũng đóng góp nhiều võ sĩ có khả năng đánh đứng hiệu quả.
Hàn Quốc xây dựng taekwondo như môn thể thao Olympic với hệ thống đào tạo bài bản, chú trọng tốc độ, phản xạ và khả năng ra đòn ở cự ly xa. Dù taekwondo thể thao bị hạn chế trong đối kháng toàn diện, nhiều võ sĩ MMA đã chuyển hóa nền tảng này thành lợi thế thực chiến.
Những yếu tố trên cho thấy sự phát triển của các môn võ truyền thống không chỉ phụ thuộc vào bản thân phái võ, mà còn liên quan đến cách thức hiện đại hóa và ứng dụng vào đấu trường thực tế.
Trong khi đó, kung fu Trung Quốc gặp nhiều khó khăn khi bước vào môi trường MMA. Về mặt lịch sử, kung fu là khái niệm rộng, bao gồm hàng trăm hệ phái với mục tiêu khác nhau, từ chiến đấu, rèn luyện sức khỏe đến biểu diễn. Tuy nhiên, phần lớn các hệ phái truyền thống thiếu hệ thống thi đấu đối kháng toàn lực liên tục như judo hay boxing.
Điều này khiến việc kiểm chứng kỹ thuật trong môi trường áp lực cao bị hạn chế. Nhà nghiên cứu võ thuật Peter Lorge, trong cuốn "Chinese Martial Arts: From Antiquity to the Twenty-First Century," nhận định rằng võ thuật Trung Hoa trải qua giai đoạn “biểu diễn hóa” trong thế kỷ 20, khi yếu tố trình diễn và thể dục được nhấn mạnh hơn thực chiến.
Ở góc độ thể thao, MMA đòi hỏi một hệ kỹ năng toàn diện gồm đánh đứng (striking), vật (wrestling) và khóa siết (grappling). Đây là điều mà các hệ phái Nhật Bản và phương Tây đã chuẩn hóa từ sớm. Huấn luyện viên Firas Zahabi, người từng dẫn dắt Georges St-Pierre, khẳng định trong nhiều bài phỏng vấn rằng MMA là “một hệ lai, nơi kỹ thuật nào hiệu quả sẽ được giữ lại, bất kể nguồn gốc”.
Một vấn đề khác là hệ sinh thái đào tạo. Nhật Bản và Hàn Quốc xây dựng được chuỗi liên kết từ võ đường, trường học đến hệ thống thi đấu quốc gia và quốc tế. Điều này tạo ra nguồn vận động viên có nền tảng thể lực, kỹ thuật và tâm lý thi đấu ổn định. Trong khi đó, kung fu hiện đại tại Trung Quốc phần lớn tồn tại dưới dạng wushu biểu diễn hoặc các câu lạc bộ truyền thống, ít liên kết trực tiếp với MMA chuyên nghiệp.
Dù Trung Quốc đã có những nỗ lực phát triển MMA với các giải như ONE Championship hay các giải nội địa, số lượng võ sĩ xuất thân thuần kung fu đạt đỉnh cao vẫn rất hạn chế. Đây không chỉ là vấn đề về kỹ thuật và hệ thống đào tạo, mà còn liên quan đến cách thức hiện đại hóa và ứng dụng của môn võ này vào đấu trường thực tế.
Trong hình dung phổ biến, các samurai, hay người tập kendo (kiếm đạo) Nhật Bản ngày nay luôn xuất hiện với sự tự tin và kỹ năng đỉnh cao. Điều này phản ánh quá trình hiện đại hóa và ứng dụng thực chiến của võ thuật truyền thống trong xã hội đương đại.
Tuy nhiên, kung fu Trung Quốc vẫn giữ được những giá trị tinh thần và văn hóa sâu sắc. Nhiều võ sĩ đang nỗ lực cải tiến hệ thống đào tạo, kết hợp kỹ năng đánh đứng với vật và khóa siết để phù hợp với đấu trường MMA hiện đại. Sự phát triển này không chỉ giúp kung fu trở nên cạnh tranh hơn trên đấu trường quốc tế, mà còn giữ gìn những giá trị văn hóa độc đáo của môn võ này.
Đây là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để kung fu Trung Quốc chứng minh sức mạnh thực chiến và sự đa dạng của mình trong thế giới võ thuật hiện đại.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận