Trong những ngày đông giá rét, bà Nguyễn Thị Loan (66 tuổi) vẫn miệt mài với công việc làm giấy dó. Bà đưa những tấm khuôn làm giấy ra phơi trước sân nhà, tận dụng từng tia nắng cuối cùng của mùa đông. Những công đoạn tỉ mỉ từ việc hái cây niệt, tách vỏ, hầm vôi, ngâm nước, giã bột và tráng lên khuôn đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì. Sản phẩm giấy dó Phong Phú có độ bền vượt thời gian, được sử dụng trong nhiều mục đích như viết sách, sắc phong, thư pháp hay vẽ tranh. Tuy nhiên, nguy cơ mất đi nghề truyền thống này đang hiện hữu khi chỉ còn 3 hộ gia đình duy trì công việc làm giấy dó.
Làng Phong Phú (phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An) nổi tiếng với nghề làm giấy dó được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Nhờ bí quyết riêng của người thợ mà sản phẩm giấy nơi đây có độ bền và mềm mại vượt trội so với các loại giấy khác. Xưa kia, loại giấy này được thương lái từ Thanh Hóa, Hà Tĩnh tìm mua để bán "đắt như tôm tươi". Nhưng hiện nay, làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một do nhiều nguyên nhân.
Bà Trương Thị Hải (63 tuổi), một trong những hộ gia đình duy trì nghề làm giấy dó, cho biết: 'Nghề truyền thống này đã giúp vợ chồng tôi nuôi con ăn học khôn lớn'. Tuy nhiên, làng nghề Phong Phú chỉ còn vài hộ bám trụ. Lý giải về vấn đề này, bà Hải cho rằng có 3 nguyên nhân chính khiến nghề làm giấy dó mai một. Đầu tiên, giá cả sản phẩm giấy bấp bênh, nhu cầu thị trường sụt giảm nên thu nhập của bà con không đủ trang trải cuộc sống. Nhiều gia đình phải đổi sang nghề khác. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu lao động làm nghề khiến số người trẻ tại địa phương đã đi làm ăn xa hoặc xuất khẩu lao động. Chỉ còn lại những người cao tuổi, trung niên làm nghề nên rất khó trong việc truyền và giữ nghề.
Hiện nay, địa phương đang hướng đến liên kết với các công ty, liên minh hợp tác xã, các hiệp hội làng nghề để bao tiêu sản phẩm cho người dân, quan trọng nhất là giữ nghề được duy trì. Việc này không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Tóm lại, làng Phong Phú đang đối mặt với nguy cơ mất đi một truyền thống lâu đời. Chỉ có sự nỗ lực của chính quyền địa phương, cộng đồng và các doanh nghiệp mới có thể cứu vãn được di sản quý giá này.
Trong những ngày đông giá rét, bà Nguyễn Thị Loan (66 tuổi) vẫn miệt mài với công việc làm giấy dó. Bà đưa những tấm khuôn làm giấy ra phơi trước sân nhà, tận dụng từng tia nắng cuối cùng của mùa đông. Những công đoạn tỉ mỉ từ việc hái cây niệt, tách vỏ, hầm vôi, ngâm nước, giã bột và tráng lên khuôn đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì.
Những năm gần đây, làng Phong Phú (phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An) chứng kiến sự thay đổi rõ rệt. Trước kia, hàng trăm hộ dân làm giấy dó, nhưng hiện nay chỉ còn 3 gia đình duy trì nghề truyền thống này. Bà Trương Thị Hải (63 tuổi), một trong những người giữ gìn nghề làm giấy dó, chia sẻ: "Nghề truyền thống này đã giúp vợ chồng tôi nuôi con ăn học khôn lớn". Tuy nhiên, bà Hải cũng nhận định rằng, làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một do nhiều nguyên nhân.
Trước hết, giá cả sản phẩm giấy bấp bênh và nhu cầu thị trường sụt giảm khiến thu nhập của người làm nghề không ổn định. Nhiều gia đình phải chuyển sang các công việc khác để kiếm sống. Thứ hai, tình trạng thiếu lao động làm nghề khiến số lượng người trẻ tại địa phương đi làm ăn xa hoặc xuất khẩu lao động. Chỉ còn lại những người cao tuổi và trung niên làm nghề, rất khó trong việc truyền và giữ nghề cho thế hệ sau.
Bên cạnh đó, việc liên kết giữa làng nghề với các doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm chưa hiệu quả như mong đợi. Bà Hoàng Thị Xuyến, chuyên viên Phòng Kinh tế – Hạ tầng Đô thị phường Vinh Lộc, cho biết: "Nghề làm giấy dó đã xuất hiện ở địa phương từ rất lâu, đến nay không còn ai xác định được chính xác thời điểm hình thành". Điều này càng khiến việc duy trì nghề truyền thống trở nên khó khăn.
Để cứu vãn di sản quý giá này, chính quyền địa phương và cộng đồng cần có những biện pháp cụ thể. Đầu tiên, tăng cường hỗ trợ tài chính cho người làm nghề để họ có đủ điều kiện duy trì công việc. Thứ hai, tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng cho trẻ em trong làng nhằm truyền bá kiến thức về nghề truyền thống. Cuối cùng, xây dựng mối liên kết bền vững giữa làng nghề với thị trường để đảm bảo sản phẩm được tiêu thụ ổn định.
Việc này không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Chỉ có sự nỗ lực của chính quyền, cộng đồng và các doanh nghiệp mới có thể cứu vãn được truyền thống lâu đời này trước nguy cơ mai một.
Những tấm khuôn giấy dó phơi dưới nắng đông rét không chỉ là dấu hiệu của công việc hàng ngày mà còn là biểu tượng cho hy vọng duy trì nghề truyền thống. Chỉ cần sự nỗ lực và quyết tâm, làng Phong Phú có thể giữ gìn được di sản quý giá này để truyền lại cho thế hệ sau.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận