Món lẩu gà lá é đã trở thành một trong những đặc sản không thể thiếu khi nhắc đến vùng đất miền Trung, đặc biệt là Phú Yên. Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị đậm đà, món ăn này còn mang dấu ấn riêng nhờ sự kết hợp hài hòa giữa thịt gà ta và lá é - loại gia vị đặc trưng của vùng đất này.
Lẩu gà lá é bắt nguồn từ món gà nấu mọi, sau này gọi là gà nấu miền sơn cước. Lá é trồng tại vùng đất Phú Yên được cái nắng, gió của biển tạo nên hương vị thơm nồng, cay nhẹ. Ít nơi nào trồng giữ được vị này, tạo nên đặc sắc cho món lẩu gà lá é Phú Yên.
Đầu bếp Nguyễn Văn Bông cho rằng lẩu gà lá é Phú Yên lưu truyền rộng rãi trong các bàn tiệc và nổi lên trong xu thế ẩm thực những năm 1995 - 2010. Món ăn này vẫn là lựa chọn của nhiều người vì vị ngọt thanh mát, ít dầu mỡ. Đặc biệt, lẩu gà lá é hợp với khí trời lành lạnh Đà Lạt nên có nhiều quán bán lẩu gà lá é ở nơi đây.
Bên cạnh đó, nguồn nước suối Phú Sen - huyện Phú Hòa (cũ) được xem là một trong những vùng nước có khoáng chất tự nhiên đặc biệt. Người dân tận dụng chính nguồn nước ấy để nấu ăn. Lẩu gà lá é không cầu kỳ nhưng là món mang đủ vị của Nam Trung Bộ: mặn, cay, đậm đà. Món ngon không nằm ở công thức mà ở nguyên liệu - và cách hiểu nguyên liệu.
Cách nấu truyền thống:
- Gà làm sạch, cắt miếng vừa ăn; ớt xiêm đập dập; sả cắt lát mỏng, cùng với muối hột, một ít đường mía đen.
- Lá é rửa sạch, cắt khúc để riêng. Một ít lá dích (loại lá thường mọc hoang ở vùng rừng núi phía tây Phú Yên) và lá giang rửa sạch, vò sơ. Một ít măng đọt nhặt vỏ rồi cắt sợi.
- Cho gà vào nồi xào, không cho nước, không dầu, không gia vị. Gà săn lại, ra mỡ rồi cho nước suối, gia vị, ớt, sả, lá giang, lá dích vò và đọt măng sống. Nấu sôi, gà chín, nêm lại vừa ăn, rồi cho lá é cắt khúc vào nấu sôi, tắt bếp.
Đầu bếp cho biết cách nấu này giữ được vị nguyên bản của mùi lá é, có chút vị chua của lá giang, vị thơm của lá dích. Cách nấu biến thể với nước khoáng:
- Gà làm sạch, cắt miếng vừa ăn; ớt xiêm đập dập; sả cắt lát mỏng; muối hột, bột ngọt, nước khoáng có ga.
- Lá é nhặt lá, đọt rửa sạch cùng với đầu hành cho ra đĩa. Một ít lá dích rửa sạch, vò ráo. Tất cả bày ra bàn, khi ăn mới nấu trực tiếp.
- Bắt xoong lên bếp, cho ớt xiêm, sả, đậy nắp cho lửa nóng lên. Sau đó cho nước khoáng có ga vào. Sự nóng của sả và ớt xiêm cùng với ga của nước khoáng bốc lên hương vị đặc biệt.
- Rồi kế đó thả gà, măng chuà và lá dích, cùng với gia vị (muối hột, bột ngọt). Nấu nước sôi, hớt bọt. Riêu lửa đến khi gà chín, nêm lại vị vừa ăn, phục vụ nóng trên bàn. Ăn tới đâu thả lá é nhúng tới đó.
- Gà chấm với muối ớt xiêm giã dập hoặc muối lá é ngò gai. Có thể ăn cùng cơm trắng hoặc bún tươi.
Cách nấu hiện đại, dễ áp dụng:
- Gà làm sạch, cắt miếng vừa ăn; ướp ít ớt xiêm núi, sả, đầu hành băm nhuyễn và ít gia vị (bột ngọt, bột nêm, muối hầm, đường phèn, mắm ngon) để gà 7 phút cho thấm.
- Măng cắt miếng vừa, luộc xả 2 - 3 lần loại chất đắng. Lá é nhặt lá, đọt rửa sạch để ráo, cùng với các loại nấm, đầu hành, măng chua rửa sạch để ráo.
- Sau đó phi đầu hành vàng, đổ gà vào xào cho săn, rồi cho măng đã luộc vào nấu cùng với măng chua, nước lã. Nước sôi, hớt bọt, nhỏ lửa cho gà chín tới, nêm lại vừa ăn.
- Múc ra thố, lẩu, ăn nóng. Khi ăn thả nấm vào trước, sau đó nhúng lá é vào, ăn tới đâu, nhúng tới đó.
Món lẩu gà lá é không chỉ là một món ăn ngon mà còn mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Mỗi nguyên liệu đều có ý nghĩa riêng: gà ta đại diện cho thịt thơm ngon, lá é tạo hương vị đặc trưng, măng chua góp phần làm giảm bớt độ cay của ớt xiêm và sả. Đặc biệt, cách chế biến truyền thống giữ được hương vị tự nhiên của các nguyên liệu, không cần thêm nhiều gia vị khác.
Để thưởng thức trọn vẹn món lẩu gà lá é, người dùng nên chọn những địa điểm có nguồn gốc rõ ràng về nguyên liệu. Một số quán nổi tiếng ở Đà Lạt và Phú Yên đã trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích món ăn này. Không chỉ là một bữa ăn ngon miệng, lẩu gà lá é còn là trải nghiệm văn hóa độc đáo, giúp người thưởng thức hiểu hơn về bản sắc địa phương.
Ngoài ra, việc sử dụng nước khoáng có ga trong cách nấu biến thể cũng tạo nên hương vị đặc biệt của món ăn. Nước khoáng không chỉ làm tăng độ sôi nhanh của nước mà còn mang lại cảm giác mới mẻ cho người thưởng thức. Tuy nhiên, cách nấu này đòi hỏi sự cẩn thận hơn trong việc kiểm soát nhiệt độ và thời gian nấu để tránh làm mất đi hương vị tự nhiên của các nguyên liệu.
Cuối cùng, lẩu gà lá é không chỉ là một món ăn đơn thuần mà còn là biểu tượng văn hóa của vùng đất miền Trung. Mỗi miếng thịt gà, từng lá cây đều mang trong mình câu chuyện về lịch sử và bản sắc địa phương. Món ăn này đã trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa người dân và khách du lịch, tạo nên một trải nghiệm ẩm thực độc đáo không thể bỏ qua khi đến với vùng đất Phú Yên.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận