Các mô hình suy luận đang có những bước tiến vượt bậc và nhanh chóng. Trong một hội nghị toán học bí mật tại Berkeley, California, giữa tháng 5 năm 2025, các nhà toán học lừng danh thế giới đã so tài với mô hình chatbot AI o4-mini của OpenAI. Mô hình này được thiết kế để suy luận cấp cao trong toán học và đã vượt qua nhiều bài toán hóc búa ở cấp độ nghiên cứu sinh, khiến nhiều người phải thốt lên rằng nó 'đang tiệm cận với thiên tài toán học'. Tương tự các LLM trước đây, o4-mini học bằng cách dự đoán từ kế tiếp trong chuỗi văn bản. So với các thế hệ trước, o4-mini nhẹ hơn, linh hoạt hơn và được huấn luyện bằng dữ liệu chuyên sâu cùng cơ chế tăng cường từ con người mạnh mẽ hơn. Nhờ đó, chatbot này có thể đào sâu vào các vấn đề toán học phức tạp hơn nhiều so với các LLM truyền thống.
Epoch AI đã mời tiến sĩ toán học Elliot Glazer tham gia dự án đánh giá năng lực có tên FrontierMath vào tháng 9 năm 2024. Dự án thu thập các câu hỏi mới ở nhiều cấp độ khó khác nhau, từ bậc đại học, sau đại học đến cấp nghiên cứu. Đến tháng 4 năm 2025, Glazer phát hiện o4-mini có thể giải khoảng 20% số câu hỏi. Anh tiếp tục mở rộng sang cấp độ thứ tư - gồm các bài toán thử thách ngay cả với những nhà toán học chuyên nghiệp. Các nhà toán học tham gia buộc phải ký cam kết bảo mật, chỉ liên lạc qua ứng dụng Signal và không được dùng email hay phương tiện khác vì sợ mô hình học lén thông tin và làm ô nhiễm dữ liệu đánh giá.
Cuộc đấu trí bí mật này khép lại với một câu hỏi mở: Khi AI bắt đầu giải được những bài toán mà ngay cả con người giỏi nhất cũng bó tay, vai trò của nhà toán học sẽ thay đổi ra sao? Có lẽ, từ những người đi tìm lời giải, họ sẽ trở thành người khơi gợi câu hỏi – một vị trí không kém phần sáng tạo và trọng yếu trong kỷ nguyên AI sắp tới. Cuối buổi họp, nhóm các nhà toán học bắt đầu suy nghĩ về viễn cảnh tương lai cho ngành nghề đặc thù này. Cuộc thảo luận bắt đầu nhắc tới những bài toán cấp độ năm, những vấn đề hóc búa tới mức những nhà toán học giỏi nhất cũng khó lòng giải được.
Họ cho rằng nếu AI đạt được đến trình độ này, vai trò của người làm toán sẽ thay đổi mạnh mẽ: thay vì trực tiếp giải toán, họ có thể chuyển sang đặt câu hỏi và tương tác với AI suy luận để khám phá sự thật toán học mới, giống như cách giáo sư đã đang làm.
Trong quá trình thảo luận, các nhà toán học nhận ra rằng việc sử dụng AI trong giảng dạy và nghiên cứu có thể mang lại nhiều lợi ích. Glazer nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển tư duy sáng tạo trong giáo dục đại học để ngành toán tiếp tục phát triển trong tương lai. Ông cho biết: "AI không chỉ giúp giải quyết các bài toán phức tạp mà còn hỗ trợ quá trình học hỏi và khám phá mới, từ đó thúc đẩy sự tiến bộ của ngành toán."
Một số nhà toán học đề xuất việc tích hợp AI vào hệ thống giáo dục để tạo ra trải nghiệm học tập cá nhân hóa. Họ cho rằng AI có thể phân tích hành vi học tập của từng sinh viên và cung cấp hỗ trợ phù hợp, giúp họ phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, cũng có những lo ngại về việc AI có thể thay thế vai trò của con người trong giảng dạy. Một số nhà toán học cho rằng giáo viên cần giữ vai trò quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức và khích lệ tư duy độc lập ở sinh viên. Họ nhấn mạnh: "AI không thể thay thế sự tương tác trực tiếp giữa thầy và trò, cũng như khả năng tạo động lực và truyền cảm hứng cho học sinh."
Trong khi đó, một số nhà toán học đề xuất việc sử dụng AI để hỗ trợ giáo viên trong quá trình giảng dạy. Glazer chia sẻ: "AI có thể giúp giáo viên chuẩn bị bài giảng hiệu quả hơn, cung cấp các phương pháp giải quyết vấn đề mới và tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên."
Cuối cùng, nhóm nhà toán học thống nhất rằng cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển AI trong lĩnh vực giáo dục và toán học. Họ tin rằng việc hợp tác giữa con người và AI sẽ mở ra nhiều cơ hội mới để thúc đẩy sự tiến bộ của ngành toán và cải thiện chất lượng giáo dục toàn cầu.
Những thảo luận này không chỉ tập trung vào việc sử dụng AI trong giảng dạy mà còn mở rộng sang các ứng dụng khác của AI trong ngành toán học. Một số nhà toán học đề xuất việc sử dụng AI để phát triển các công cụ hỗ trợ nghiên cứu, như hệ thống tìm kiếm thông tin nhanh chóng và chính xác hơn, hoặc mô hình hóa các vấn đề phức tạp trong toán học.
Nhìn chung, cuộc thảo luận cho thấy sự chuyển đổi từ một ngành toán truyền thống sang một ngành kết hợp giữa con người và AI. Các nhà toán học nhận thức được rằng vai trò của họ sẽ thay đổi, nhưng vẫn giữ vị trí quan trọng trong việc khám phá và phát triển kiến thức toán học mới.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận