Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đang dần hé lộ những thay đổi quan trọng, hứa hẹn mang đến luồng gió mới trong thủ tục hành chính liên quan đến tài sản và giao dịch. Theo thông tin từ Bộ Tư pháp, dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua trong đợt họp sắp tới, tâm điểm của lần sửa đổi này là việc thu hẹp đáng kể phạm vi các giao dịch mà pháp luật bắt buộc phải công chứng. Động thái này không chỉ nhằm mục đích đơn giản hóa quy trình, giảm gánh nặng chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân và doanh nghiệp, mà còn thể hiện sự linh hoạt, khuyến khích sự chủ động của các bên khi tham gia vào các giao dịch pháp lý.
Bộ Tư pháp đã có những bước đi tiếp thu và giải trình sâu sắc các ý kiến đóng góp từ các đại biểu Quốc hội về dự án luật quan trọng này. Một trong những điểm nhấn nổi bật nhất là việc rà soát và cắt giảm danh mục các giao dịch được coi là bắt buộc phải thông qua văn phòng công chứng. Quyết định này xuất phát từ mong muốn tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý liên quan đến tài sản cá nhân, cũng như các hoạt động kinh doanh. Thay vì áp đặt các quy định cứng nhắc, việc mở rộng phạm vi lựa chọn này cho phép các cá nhân, tổ chức tự đánh giá và quyết định hình thức pháp lý phù hợp nhất cho giao dịch của mình, qua đó thúc đẩy tính chủ động và minh bạch.
Cụ thể hóa chủ trương thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc, dự thảo đã liệt kê một loạt các trường hợp sẽ không còn yêu cầu công chứng theo quy định cũ. Bao gồm các văn bản ủy quyền liên quan đến việc người có tên trong hợp đồng thuê nhà đã xuất cảnh nhưng muốn ủy quyền cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công, các hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản, thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất giữa các thành viên, hay văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án đối với tài sản khi người phải thi hành án đã xuất cảnh. Bên cạnh đó, văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại và hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại cũng nằm trong danh sách được điều chỉnh theo hướng mở.
Việc cắt giảm các giao dịch bị coi là bắt buộc phải công chứng không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về thủ tục. Theo lý giải của Bộ Tư pháp, đây là một bước đi chiến lược nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ pháp luật, một gánh nặng không nhỏ đối với cả cá nhân và doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế đang có những bước phục hồi và phát triển. Khi các thủ tục hành chính được tinh giản, người dân sẽ có nhiều thời gian và nguồn lực hơn để tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư, hoặc đơn giản là quản lý tài sản của mình một cách hiệu quả. Đồng thời, việc này còn khuyến khích mạnh mẽ tâm lý chủ động lựa chọn công chứng khi các bên cảm thấy thực sự cần thiết để đảm bảo tính pháp lý vững chắc cho giao dịch, từ đó nâng cao ý thức pháp luật và sự an tâm.
Tuy nhiên, quá trình thảo luận tại Quốc hội cũng không tránh khỏi những băn khoăn và góp ý xác đáng từ các đại biểu. Một số ý kiến đã chỉ ra rằng, mặc dù dự thảo có xu hướng thu hẹp, nhưng tiêu chí để xác định rõ ràng đâu là giao dịch bắt buộc công chứng và đâu là giao dịch có thể lựa chọn vẫn chưa thực sự rõ ràng và dễ hiểu. Điều này có thể dẫn đến những cách hiểu khác nhau, gây khó khăn trong quá trình áp dụng trên thực tế. Thêm vào đó, tình trạng cùng một loại nội dung giao dịch lại được quy định bởi nhiều đạo luật khác nhau, đôi khi còn có những điểm chưa thống nhất, tạo ra sự phức tạp và rắc rối cho người dân khi muốn tìm hiểu và thực hiện. Việc này làm tăng thêm gánh nặng về thủ tục và đôi khi gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia.
Đối diện với những thắc mắc này, Bộ Tư pháp đã đưa ra những giải trình cụ thể, khẳng định mục tiêu cuối cùng của việc cắt giảm là để đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho cả người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển năng động của đất nước, việc loại bỏ các rào cản hành chính không cần thiết sẽ là đòn bẩy quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội. Khi quy trình được tinh giản, các giao dịch sẽ diễn ra nhanh chóng, minh bạch hơn, thu hút đầu tư và khuyến khích hoạt động kinh doanh, từ đó tạo ra những tác động tích cực lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế.
Dự thảo cũng đã đi sâu vào quy định chi tiết về điều kiện đối với từng loại giao dịch cụ thể sau khi đã thu hẹp phạm vi bắt buộc công chứng. Ví dụ, đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa, quy định nhấn mạnh việc phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về đất đai, đặc biệt là không được vượt quá hạn mức giao đất nếu không có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đối với các tổ chức kinh tế tham gia vào giao dịch này, yêu cầu bắt buộc là phải có phương án sử dụng đất đã được chấp thuận. Quan trọng hơn hết, dự thảo khẳng định nguyên tắc chung: mọi tài sản, quyền và nội dung của giao dịch phải hoàn toàn hợp pháp, không vi phạm bất kỳ điều cấm nào của pháp luật và không trái với các chuẩn mực đạo đức xã hội.
Những thay đổi trong dự thảo Luật Công chứng lần này không chỉ thể hiện sự lắng nghe, cầu thị của cơ quan quản lý nhà nước đối với các ý kiến đóng góp, mà còn cho thấy tầm nhìn chiến lược trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân và sự phát triển của xã hội. Việc thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng được kỳ vọng sẽ mang lại những tác động tích cực, góp phần tạo dựng một môi trường pháp lý minh bạch, hiệu quả và thân thiện hơn, mở đường cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế và đời sống người dân.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận