Sáng qua 2.4 (giờ Việt Nam), Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã phóng tên lửa đưa tàu vũ trụ Orion với 4 phi hành gia lên không gian, bắt đầu hành trình bay quanh mặt trăng và quay về Trái Đất. Sứ mệnh mang tên Artemis 2 kéo dài 10 ngày là cột mốc quan trọng trong kế hoạch duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực vũ trụ trước sự bám đuổi ngày càng gần của Trung Quốc.
Mỹ đã từng đưa con người đặt chân lên mặt trăng với 6 lần đổ bộ thành công trong chương trình Apollo từ năm 1961 đến 1972. Khi đó, đối thủ cạnh tranh là Liên Xô. Giờ đây, Trung Quốc trở thành đối thủ chính của Mỹ, nước này đã có nhiều bước tiến trong việc khám phá mặt trăng với những lần đưa thiết bị không người lái đổ bộ thành công.
NASA mới đây đã bỏ kế hoạch xây dựng trạm không gian quanh mặt trăng để hướng đến việc xây dựng căn cứ ngay trên bề mặt Mặt Trăng. Giám đốc NASA Jared Isaacman tuyên bố: 'Lần này, mục tiêu không chỉ là cắm cờ và in dấu chân mà là ở lại lâu dài'. Artemis 4 dự kiến vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch của Trung Quốc. Sau đó, NASA sẽ phóng tàu lên mặt trăng mỗi 6 tháng và duy trì hiện diện.
Trong khi đó, Trung Quốc đang phát triển tên lửa đẩy Long March 10 (Trường Chinh 10) để đưa phi thuyền lên mặt trăng và đã phóng thử hồi tháng 2. Nước này cũng sắp phóng thử phi thuyền Mengzhou (Mộng Châu) trong năm nay. Tàu đổ bộ Lanyue (Lãm Nguyệt), thiết bị sẽ đưa các phi hành gia từ quỹ đạo lên bề mặt Mặt Trăng, có thể được thử nghiệm trong giai đoạn 2028 - 2029.
Ấn Độ đặt mục tiêu đưa phi hành gia bay quanh mặt trăng vào năm 2035 và đổ bộ vào năm 2040. Trước đó, Ấn Độ sẽ thực hiện sứ mệnh Gaganyaan để phóng tàu có người đầu tiên lên quỹ đạo Trái Đất vào năm 2027 và xây dựng trạm không gian riêng vào năm 2035. Hồi năm 2023, tàu Chandrayaan-3 của Ấn Độ hạ cánh thành công xuống gần cực nam Mặt Trăng, trở thành quốc gia đầu tiên làm được điều này và là nước thứ 4 đáp xuống Mặt Trăng.
Nga cũng duy trì mục tiêu đưa người lên mặt trăng trong giai đoạn 2030-2040 và đã ký thỏa thuận với Trung Quốc để xây dựng Trạm nghiên cứu mặt trăng quốc tế (ILRS) vào năm 2035, cạnh tranh với chương trình Artemis của Mỹ.
Trong khi đó, Nhật Bản, Canada và Cơ quan Không gian châu Âu (ESA) không tập trung vào thực hiện chương trình riêng mà chọn cách hợp tác với Mỹ để đổi lấy suất bay cho phi hành gia. Phi hành gia Canada Jeremy Hansen thuộc phi hành đoàn tàu Artemis 2 là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia sứ mệnh mặt trăng.
NASA đang dựa vào một loạt công ty trong chương trình mặt trăng với hy vọng thúc đẩy một thị trường thương mại trong tương lai. Một báo cáo của PwC, một trong các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới, vào tháng 1 ước tính tổng đầu tư cho các hoạt động trên Mặt Trăng có thể đạt từ 72 - 88 tỉ USD đến năm 2050 và tạo doanh thu đến 127 tỉ USD. Tuy nhiên, Reuters dẫn lời giới chuyên gia dự báo trong hiện tại và tương lai gần, các hoạt động kinh tế trên Mặt Trăng vẫn sẽ phụ thuộc chủ yếu vào tiền của chính phủ.
NASA đã công bố kế hoạch chi tiết cho sứ mệnh Artemis 2, bao gồm việc phóng tàu Orion với 4 phi hành gia trong chuyến bay quanh mặt trăng. Đây là bước tiến quan trọng nhằm mục tiêu xây dựng căn cứ lâu dài trên bề mặt Mặt Trăng, thay vì chỉ cắm cờ và in dấu chân như các sứ mệnh trước đây. Giám đốc Jared Isaacman nhấn mạnh tầm nhìn này khi tuyên bố: "Chúng tôi không chỉ muốn đặt dấu ấn mà còn muốn tạo ra một nền tảng cho sự phát triển bền vững."
Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực vũ trụ ngày càng gay gắt, với cả hai nước đều có kế hoạch xây dựng căn cứ mặt trăng. Trung Quốc đang nỗ lực phát triển tên lửa Long March 10 để đưa phi thuyền lên Mặt Trăng vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với dự kiến của NASA. Tàu đổ bộ Lanyue và phi thuyền Mengzhou cũng được Trung Quốc chuẩn bị kỹ lưỡng cho sứ mệnh này.
Trong khi đó, Ấn Độ đang tập trung vào việc xây dựng trạm không gian riêng và đưa phi hành gia lên quỹ đạo Trái Đất vào năm 2027. Tàu Chandrayaan-3 của họ đã hạ cánh thành công xuống cực nam Mặt Trăng hồi tháng 10/2023, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chương trình khám phá mặt trăng.
Nga cũng đang lên kế hoạch đưa người lên Mặt Trăng vào khoảng năm 2035 và ký kết thỏa thuận với Trung Quốc để xây dựng Trạm nghiên cứu mặt trăng quốc tế (ILRS) vào năm 2035, nhằm cạnh tranh với chương trình Artemis của NASA. Nhật Bản, Canada và ESA chọn cách hợp tác chặt chẽ với NASA thông qua các dự án như phi hành đoàn Artemis 2.
Sự cạnh tranh giữa các cường quốc trên thế giới cho vị trí hàng đầu trong lĩnh vực vũ trụ không chỉ mang tính chiến lược mà còn có ý nghĩa kinh tế to lớn. Các sứ mệnh như Artemis 2 và những kế hoạch tương tự từ Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và các nước khác sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành công nghiệp vũ trụ toàn cầu.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận