Tiền công đức từ du khách thập phương đã trở thành một nguồn quan trọng cho việc duy tu, bảo tồn các di tích lịch sử. Tuy nhiên, khi số tiền này tăng lên hàng chục tỷ đồng mỗi năm, vấn đề quản lý minh bạch cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết. Theo ông Phan Văn Quý, Thủ từ đền Quốc Mẫu Tây Thiên (tỉnh Phú Thọ), nguồn thu chủ yếu đến từ hai hình thức: tiền công đức và giọt dầu của du khách. Ông cho biết hòm tiền được niêm phong kín để đảm bảo tính minh bạch. Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Đại Đình cũng ghi nhận số tiền công đức năm 2025 đạt hơn 11 tỷ đồng, chủ yếu dùng để sửa chữa di tích và phục vụ lễ hội năm sau. Tại đền Bà Chúa Kho (Hà Nội), tổng nguồn thu công đức trong hai năm 2023-2024 là gần 38 tỷ đồng, riêng năm 2025 đạt khoảng 21 tỷ đồng. Ông Nguyễn Văn Viện, Trưởng Ban Quản lý Di tích đền Bà Chúa Kho, cho biết việc kiểm đếm tiền công đức được thực hiện hàng ngày bởi bộ phận tài vụ và phụ thuộc vào lượng khách hành hương. Đền Bảo Hà (Lào Cai) cũng là một ví dụ điển hình với tổng thu từ các di tích năm 2025 đạt khoảng 94,6 tỷ đồng, riêng đền Bảo Hà chiếm gần 75 tỷ đồng. Hiện nay, nguồn thu công đức chủ yếu được hình thành từ hai nguồn chính: tiền công đức và giọt dầu, dao động từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, khi số tiền này tăng lên, việc quản lý minh bạch cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết. Theo ông Lê Cường Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý Di tích và Phát triển du lịch xã Bảo Hà, nguồn thu từ các di tích cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo sử dụng đúng mục đích. Nhiều khu vực trong đền Cô Chín (Di tích Phủ Na, Thanh Hóa) đều bố trí thùng hoặc hòm để nhận tiền công đức, tạo điều kiện cho việc quản lý minh bạch. Việc ghi nhận và kiểm soát nguồn thu công đức tại các di tích không chỉ giúp duy trì hoạt động bảo tồn di sản mà còn đảm bảo quyền lợi của du khách và cộng đồng địa phương.
Tiền công đức từ du khách thập phương đã trở thành một nguồn quan trọng cho việc duy tu, bảo tồn các di tích lịch sử. Tuy nhiên, khi số tiền này tăng lên hàng chục tỷ đồng mỗi năm, vấn đề quản lý minh bạch cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết. Theo ông Phan Văn Quý, Thủ từ đền Quốc Mẫu Tây Thiên (tỉnh Phú Thọ), nguồn thu chủ yếu đến từ hai hình thức: tiền công đức và giọt dầu của du khách. Ông cho biết hòm tiền được niêm phong kín để đảm bảo tính minh bạch.
Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Đại Đình cũng ghi nhận số tiền công đức năm 2025 đạt hơn 11 tỷ đồng, chủ yếu dùng để sửa chữa di tích và phục vụ lễ hội năm sau. Tại đền Bà Chúa Kho (Hà Nội), tổng nguồn thu công đức trong hai năm 2023-2024 là gần 38 tỷ đồng, riêng năm 2025 đạt khoảng 21 tỷ đồng. Ông Nguyễn Văn Viện, Trưởng Ban Quản lý Di tích đền Bà Chúa Kho, cho biết việc kiểm đếm tiền công đức được thực hiện hàng ngày bởi bộ phận tài vụ và phụ thuộc vào lượng khách hành hương.
Đền Bảo Hà (Lào Cai) cũng là một ví dụ điển hình với tổng thu từ các di tích năm 2025 đạt khoảng 94,6 tỷ đồng, riêng đền Bảo Hà chiếm gần 75 tỷ đồng. Ông Lê Cường Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý Di tích và Phát triển du lịch xã Bảo Hà cho biết: “Năm 2025, tổng thu từ các di tích đạt khoảng 94,6 tỷ đồng, riêng đền Bảo Hà đạt gần 75 tỷ đồng”.
Hiện nay, nguồn thu công đức chủ yếu được hình thành từ hai nguồn chính là tiền công đức và tiền giọt dầu. Tùy vào quy mô và lượng khách hành hương, nguồn thu này có thể dao động từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Dù vậy, việc quản lý minh bạch vẫn còn nhiều thách thức. Ông Nguyễn Văn Viện cho biết: “Hàng ngày việc kiểm đếm có bộ phận tài vụ thực hiện. Những ngày lượng khách đông thì thu khoảng 200–300 triệu đồng/ngày, tuy nhiên con số cụ thể còn phụ thuộc vào lượng khách từng ngày”.
Tại di tích đền Bảo Hà (Lào Cai), đây là một trong những di tích có nguồn thu công đức cao. Ông Lê Cường Mạnh cho biết: “Năm 2025, tổng thu từ các di tích đạt khoảng 94,6 tỷ đồng, riêng đền Bảo Hà đạt gần 75 tỷ đồng”.
Tràn lan hòm công đức tại một số di tích tâm linh cũng là vấn đề cần được xem xét. Tại đền Cô Chín (Di tích Phủ Na, Thanh Hóa), nhiều khu vực trong đền đều bố trí thùng hoặc hòm để nhận tiền công đức. Bà Trang cho biết: “Trong khu di tích Phủ Na hiện có 5 đền. Mỗi đền bố trí khoảng 2 hòm công đức, tổng cộng khoảng 7 hòm công đức và khoảng 25 hòm tiền giọt dầu”.
Việc xuất hiện dày đặc các thùng tiền và hòm công đức tại một số di tích cũng đặt ra nhiều ý kiến khác nhau. Bởi lẽ, lòng thành của người đi lễ không thể đo đếm bằng số tiền công đức hay số lễ vật dâng cúng; cũng như vẻ trang nghiêm của di tích không thể được tạo dựng chỉ bằng hình ảnh của những hòm gỗ hay thùng sắt.
Do đó, việc bố trí nhiều hay ít hòm công đức cũng là một lựa chọn cần được cân nhắc, nhằm đảm bảo sự văn minh và gìn giữ diện mạo trang nghiêm cho các không gian tâm linh. Tuy nhiên, việc quản lý tiền công đức vẫn còn nhiều thách thức. Ông Lê Cường Mạnh nhấn mạnh: “Ngoài việc niêm phong hòm tiền, cần có quy trình kiểm đếm và bảo quản chặt chẽ để đảm bảo minh bạch”.
Tại khá nhiều di tích, việc đặt dày đặc các hòm công đức hay thùng tiền giọt dầu đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Dù chưa bàn đến đúng – sai, nhưng thực tế này phần nào tạo ra cảm giác áp lực đối với du khách khi hành lễ. Ở góc độ quản lý, khi lượng tiền công đức mỗi năm có thể lên tới hàng chục tỷ đồng, vấn đề không chỉ nằm ở việc đặt bao nhiêu hòm công đức. Điều quan trọng hơn là quy trình thu gom, kiểm đếm, bảo quản nguồn tiền này có thực sự chặt chẽ hay không và ai là người chịu trách nhiệm giám sát.
Ghi nhận tại đền Bảo Hà (tỉnh Lào Cai), tiền công đức sau khi thu gom được đưa về kho lưu giữ để chờ kiểm đếm. Kho tiền được niêm phong với tem có chữ ký của đại diện công an xã và sử dụng ba ổ khóa khác nhau.
Tuy nhiên, băn khoăn lại xuất hiện từ các hòm chứa tiền trước khi được đưa về kho niêm phong. Sau khi thu gom tại các cung thờ, tiền công đức được tập kết vào thùng đặt ngay trong đền. Dù bên ngoài có khóa và hai tem niêm phong, nhưng lỗ bỏ tiền được thiết kế khá rộng, có thể lọt cả bàn tay, khiến việc đưa tiền từ hòm ra kho trở nên dễ dàng hơn.
Việc tăng cường bảo đảm an ninh khi tiếp nhận, thu gom tiền công đức cũng là yêu cầu cấp thiết. Ông Lê Cường Mạnh đề xuất: “Cần có quy trình kiểm đếm và ghi chép cụ thể, đồng thời tăng cường giám sát từ các cơ quan chức năng để tránh tình trạng thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích”.
Cuối cùng, việc quản lý minh bạch nguồn tiền công đức không chỉ giúp duy trì hoạt động bảo tồn di sản mà còn đảm bảo quyền lợi của du khách và cộng đồng địa phương. Ông Nguyễn Văn Viện nhấn mạnh: “Việc ghi nhận và kiểm soát nguồn thu công đức tại các di tích không chỉ giúp duy trì hoạt động bảo tồn di sản mà còn đảm bảo quyền lợi của du khách và cộng đồng địa phương”.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận