Từ chợ Túy Loan (Hòa Vang) đến những phiên chợ nhỏ ven biển đến vùng quê, đâu đâu cũng thấy những thúng sứa trong veo, xanh nhạt, được bày bán ngay ngắn. Giá cả bình dân, dễ mua, trở thành thứ quà mùa hè quen thuộc của người dân địa phương. Người đi chợ có thể dễ dàng mua một phần sứa tươi với giá phải chăng, mang về chế biến thành nhiều món ăn giải nhiệt. Cũng vì vậy, sứa hiện diện trong hầu hết các chợ quê, trở thành dấu hiệu rất riêng của mùa hè miền Trung.
Ký ức về sứa, với nhiều người, không chỉ dừng lại ở một nguyên liệu ẩm thực. Đó còn là câu chuyện gia đình, là hình bóng của mẹ, của ngoại, là những buổi trưa hè nắng gắt nhưng rộn ràng tiếng cười bên mâm cơm đơn sơ. Sứa biển vốn “khó tính”. Nếu không biết cách sơ chế, sứa dễ nhũn, mất đi độ giòn đặc trưng. Vì vậy, trong kinh nghiệm dân gian, người quê thường dùng khóm mít non để ướp sứa. Cái chát nhẹ của mít giúp giữ độ săn, đồng thời làm tăng vị giòn sật rất riêng.
Từ nguyên liệu giản dị, người Đà Nẵng chế biến sứa thành nhiều món ăn mang đậm hương vị bản địa. Phổ biến nhất là gỏi sứa - món ăn gần như không thể thiếu trong những ngày hè oi ả. Sứa sau khi làm sạch, trụng sơ rồi để ráo, được trộn cùng chuối chát, khóm mít, quả vả, xoài xanh, rau thơm. Nước trộn là sự kết hợp của nước mắm, chanh, tỏi, ớt giã nhuyễn, thêm chút gia vị cho vừa miệng. Cuối cùng, rắc đậu phộng rang lên trên, ăn kèm bánh tráng nướng.
Vị của gỏi sứa là sự hòa quyện rõ rệt: giòn mát của sứa, chát nhẹ của chuối và vả, chua thanh của xoài, cay nồng của ớt, béo bùi của đậu phộng. Tất cả tạo nên một tổng thể hài hòa, đánh thức vị giác ngay trong cái nắng gay gắt của miền Trung.
Biến tấu từ món gỏi cơ bản, nhiều gia đình còn trộn sứa với mít non luộc chín. Mít được xắt nhỏ, trộn cùng sứa tạo nên món ăn vừa có vị bùi, vừa giữ được độ giòn. Đây là cách kết hợp mang đậm dấu ấn xứ Quảng - nơi sản vật vườn và biển luôn song hành trong bữa ăn thường ngày.
Không chỉ dừng lại ở gỏi, sứa còn xuất hiện trong các món nước như bún sứa, mì Quảng sứa. Với mì Quảng, phần “nhưn” được nấu từ tôm thịt, đậm đà nhưng không quá nhiều nước. Khi ăn, người ta cho thêm sứa đã cắt nhỏ vào tô mì, trộn đều với rau sống, đậu phộng rang và bánh tráng nướng bẻ vụn. Miếng sứa mát lạnh, giòn sật kết hợp với sợi mì dày, nước nhưn đậm vị tạo nên cảm giác lạ miệng nhưng dễ gây “nghiện”. Điểm đặc biệt của món này là sự hòa quyện giữa hương vị biển và núi, thể hiện rõ nét văn hóa ẩm thực miền Trung.
Sứa biển không chỉ được chế biến thành các món ăn ngon miệng mà còn mang đến cho người dân những kỷ niệm về tuổi thơ. Mỗi khi nhắc đến sứa, nhiều người nhớ lại những buổi trưa hè oi bức, mẹ hoặc bà ngoại chuẩn bị bữa cơm với món gỏi sứa tươi ngon. Những miếng sứa giòn rụm, hòa quyện cùng chuối chát và khóm mít tạo nên hương vị đặc trưng của mùa hè miền Trung.
Đặc biệt, trong những ngày lễ hội như Tết Đoan Ngọ (15/5 âm lịch), người dân thường chuẩn bị món bún sứa để cầu mong sức khỏe dồi dào. Món ăn này không chỉ ngon miệng mà còn mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện sự gắn kết giữa con cháu và tổ tiên.
Ngoài ra, việc thưởng thức sứa còn là một hoạt động quan trọng trong các lễ hội địa phương. Mỗi năm, tại thành phố Đà Nẵng thường xuyên diễn ra các cuộc thi làm gỏi sứa ngon nhất, thu hút đông đảo người dân tham gia. Những món ăn được chế biến từ sứa không chỉ thể hiện sự tài hoa của người đầu bếp mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.
Trong thời đại công nghệ phát triển, việc bảo tồn văn hóa ẩm thực bằng cách giữ gìn những món ngon truyền thống như sứa trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nhiều nhà hàng và quán ăn đã bắt đầu phục vụ các món sứa để giới thiệu đến du khách phương xa, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực của Đà Nẵng.
Tuy nhiên, việc bảo tồn nguồn gốc tự nhiên của sứa cũng là một thách thức. Do biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, số lượng sứa biển đang giảm dần. Vì vậy, việc tìm kiếm các giải pháp bền vững để bảo vệ loài thủy sản này trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng.
Trong tương lai, hy vọng rằng chúng ta có thể duy trì được những món ngon truyền thống như gỏi sứa, đồng thời cũng giữ gìn môi trường sống tự nhiên của sứa biển.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận