Tín hiệu cầu cứu từ chiến hạm IRIS Dena của Iran bắt đầu phát đi lúc 5h08 sáng 4/3, từ vị trí cách thành phố cảng Galle của Sri Lanka khoảng 35 km. Tàu Dena khi đó đã trúng một ngư lôi hạng nặng Mark-48 của Mỹ, loại được thiết kế để bẻ gãy sống tàu từ bên dưới, khiến chiến hạm không có bất cứ cơ hội sống sót nào. Đây là trận hải chiến đầu tiên bằng tàu ngầm của hải quân Mỹ kể từ sau Thế chiến II và cũng là lần đầu tiên ngư lôi Mark-48 được sử dụng để tiêu diệt mục tiêu thực tế kể từ khi được biên chế.
Hải quân và không quân Sri Lanka lập tức triển khai chiến dịch cứu nạn, sau đó Ấn Độ cũng gửi lực lượng hỗ trợ. Họ phát hiện nhiều thi thể và bè cứu sinh cùng 32 thủy thủ sống sót giữa những vệt dầu loang trên biển, nhưng không thấy dấu vết của con tàu.
Chỉ vài giờ sau vụ tấn công, bệnh viện lớn nhất ở thành phố cảng Galle bắt đầu quá tải. Những chiếc xe cứu thương vội vã qua lại trên con đường từ cảng đến bệnh viện để đưa người đi cấp cứu. Trong khi đó, 84 thi thể nạn nhân được đưa tới bệnh viện bằng xe tải. Đến cuối ngày, nhà xác đã không còn chỗ. Nhân viên bệnh viện phải đặt các túi đựng thi thể vào hỗn hợp mùn cưa và đá khô trong lúc chờ hai xe tải lạnh được điều tới.
Đến ngày 10/3, Sri Lanka chấm dứt chiến dịch tìm kiếm khi vẫn còn khoảng 20 thủy thủ mất tích trên tàu chiến Iran bị chìm. Mỹ chưa cho biết liệu tàu ngầm của họ có báo trước cho thủy thủ Iran trước khi phóng ngư lôi tấn công hay không, nhưng Tehran và Colombo nói rằng không có cảnh báo. Chính phủ Iran cho biết tàu Dena không mang vũ khí và không có khả năng phòng vệ, nhưng Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ bác bỏ tuyên bố này.
Tuy vậy, tàu Bushehr với hơn 200 thủy thủ vẫn ở ngoài vùng biển quốc tế phía tây Sri Lanka, gần Colombo. Bộ Ngoại giao Sri Lanka đã tiến hành nhiều cuộc thảo luận với phía Iran khi Bushehr báo cáo một động cơ của tàu bị hỏng, củng cố yêu cầu xin trú ẩn nhân đạo của con tàu.
Nhưng phải tới ngày 5/3, Sri Lanka mới đồng ý tiếp nhận Bushehr. Hai bên thống nhất rằng thủy thủ đoàn sẽ lên bờ tại Colombo trong ngày hôm đó và con tàu sẽ được đưa tới cảng nhỏ hơn ở Trincomalee, phía đông bắc đất nước.
Chiến hạm thứ ba của Iran ở khu vực thời điểm đó là tàu đổ bộ Lavan, đã cập cảng ở Ấn Độ. Iran đã bày tỏ bất bình khi Sri Lanka không cho tàu Dena, một trong những chiến hạm quý giá nhất của Tehran, cùng hai tàu khác vào vùng lãnh hải trước khi nó bị tàu ngầm Mỹ tấn công.
Sri Lanka, quốc đảo ở Ấn Độ Dương cách Vịnh Ba Tư hơn 3.200 km, và Iran vốn có quan hệ hữu hảo. Tuy nhiên, thái độ dè dặt của Colombo khiến Tehran không hài lòng. Khoảng hai tuần trước khi tàu Dena bị đánh chìm, ba tàu Iran nằm trong số hàng chục tàu chiến từ hơn 70 quốc gia tham gia cuộc diễn tập ngoài khơi thành phố Visakhapatnam, đông nam Ấn Độ. Chỉ huy lực lượng Sri Lanka đã gặp sĩ quan cấp cao của hải quân Iran tại sự kiện và mời họ thăm nước này.
Vào thời điểm cuộc diễn tập kết thúc hôm 25/2 và các tàu bắt đầu quay về nước, lực lượng Mỹ đang tập trung tại Vịnh Ba Tư. Giới chức Iran đã đề nghị chính phủ Sri Lanka cho ba tàu của họ ghé thăm bốn ngày nhằm 'tăng cường hợp tác'. Tuy nhiên, Colombo từ chối yêu cầu này, khiến Tehran cảm thấy bị xúc phạm.
Cuộc tấn công vào tàu Dena không chỉ gây ra sự đau thương và mất mát lớn mà còn làm căng thẳng quan hệ giữa Iran và Sri Lanka. Sự việc đã đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của Mỹ trong vụ tấn công và liệu có âm mưu nào đằng sau hành động này.
Cuộc tấn công vào tàu Dena không chỉ gây ra sự đau thương và mất mát lớn mà còn làm căng thẳng quan hệ giữa Iran và Sri Lanka. Sự việc đã đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của Mỹ trong vụ tấn công và liệu có âm mưu nào đằng sau hành động này.
Trước đó, Mỹ đã tăng cường hoạt động quân sự tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm cả Vịnh Ba Tư, nhằm đối phó với Iran. Sự xuất hiện của tàu ngầm USS Hartford trong vùng biển Sri Lanka chỉ vài tuần trước vụ tấn công cũng gây ra nhiều lo ngại cho Tehran.
Tuy nhiên, Mỹ khẳng định hoạt động của họ là hợp pháp và không liên quan đến việc đánh chìm Dena. Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh rằng các hoạt động quân sự của họ tuân thủ luật pháp quốc tế và mục tiêu duy nhất là ngăn chặn nguy cơ khủng bố.
Iran cáo buộc Mỹ đã cố tình gây ra vụ tấn công để làm suy yếu hải quân Iran, đồng thời giảm sức ép đối với Tehran trong cuộc đàm phán hạt nhân. Tuy nhiên, phía Washington bác bỏ những cáo buộc này và khẳng định rằng họ chỉ muốn duy trì an ninh khu vực.
Trong khi đó, Sri Lanka phải đối mặt với nhiều áp lực từ cả hai bên. Chính phủ Colombo đã cố gắng giữ lập trường trung lập nhưng vẫn phải cân nhắc giữa lợi ích quốc tế và mối quan hệ lịch sử với Iran. Bộ Ngoại giao Sri Lanka khẳng định rằng họ tuân thủ luật pháp quốc tế và không muốn tham gia vào bất kỳ xung đột nào.
Tuy nhiên, sự việc đã làm dấy lên nhiều lo ngại về an ninh khu vực và khả năng xảy ra xung đột giữa các cường quốc. Các chuyên gia quân sự nhận định rằng vụ tấn công Dena có thể là một phần của chiến lược lớn hơn nhằm kiểm soát quyền lực trên biển ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Iran đã lên tiếng yêu cầu Sri Lanka giải thích về việc không cho tàu Dena vào cảng, đồng thời kêu gọi quốc tế can thiệp để bảo vệ lợi ích của họ. Trong khi đó, Mỹ khẳng định rằng họ sẽ tiếp tục duy trì hoạt động quân sự tại khu vực và nhấn mạnh tầm quan trọng của an ninh hàng hải.
Sự việc này đã làm nổi bật những thách thức phức tạp trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời đặt ra câu hỏi về vai trò của các cường quốc trong việc giải quyết xung đột và bảo vệ lợi ích quốc tế.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận