Từ ngày 1-1-2027, một số giao dịch không bắt buộc phải công chứng - Ảnh: N.X.
Dự thảo luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Công chứng vừa được Quốc hội thông qua dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-1-2027. Luật này sửa đổi Điều 3 của Luật Công chứng hiện hành về các giao dịch phải công chứng, bỏ quy định những giao dịch được luật giao Chính phủ quy định phải công chứng.
Hiện đã có 17 giao dịch được quy định trong Bộ luật Dân sự và các luật khác như Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản… và 6 giao dịch quy định tại các nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số luật. Thậm chí có trường hợp thông tư quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Cụ thể là các giao dịch: văn bản ủy quyền của người đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công; hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản; văn bản thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các đồng sở hữu. Văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án đã xuất cảnh; văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại; hợp đồng chuyển nhượng văn phòng thừa phát lại.
Luật Công chứng mới cũng quy định, những giao dịch bắt buộc phải công chứng phải được quy định tại các luật, tức phải do Quốc hội thông qua. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ có các văn bản luật mới được quy định về các loại giao dịch phải công chứng. Những văn bản dưới luật khác không được quy định về giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Trong thực tế, những hợp đồng giao dịch mà đối tượng giao dịch có giá trị lớn như bất động sản, sang nhượng doanh nghiệp… thì những người trong cuộc đều có xu hướng muốn công chứng hợp đồng để bảo đảm. Một công chứng viên giải thích việc này do tâm lý của người mua và người bán muốn có bên thứ 3 làm chứng và bảo đảm về mặt pháp lý cho hợp đồng.
Khi các giao dịch đưa đến công chứng, các tổ chức công chứng sẽ kiểm tra điều kiện của chủ thể giao dịch, đối tượng giao dịch xem có hợp pháp hay không. Thực tế, không ít trường hợp các tổ chức công chứng phát hiện người đến ký hợp đồng không đúng người. Hoặc người đứng ra sang nhượng, bán tài sản đang có vợ hoặc chồng nhưng chưa có ý kiến của vợ/chồng về việc chuyển nhượng tài sản, tài sản của người khai độc thân nhưng không có giấy chứng nhận độc thân của cơ quan chức năng.
Bên cạnh đó các tổ chức công chứng sẽ kiểm tra xem đối tượng trong hợp đồng có được phép, có đủ điều kiện giao dịch hay không ở mức độ tương đối. Cụ thể có một số trường hợp đối tượng giao dịch đang được cầm cố, thế chấp tại ngân hàng hoặc đang bị kê biên, phong tỏa.
Tóm lại, việc sửa đổi Luật Công chứng này sẽ giúp giảm bớt thủ tục công chứng cho nhiều giao dịch thông thường, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi của các bên trong một số trường hợp đặc biệt. Việc này cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và tổ chức công chứng để đảm bảo tính pháp lý và minh bạch của các giao dịch.
Việc sửa đổi Luật Công chứng lần này không chỉ thay đổi cách thức thực hiện công chứng mà còn tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội. Theo dự thảo mới, việc quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng sẽ được hạn chế trong phạm vi các văn bản luật do Quốc hội thông qua, thay vì các nghị định hoặc thông tư của Chính phủ như trước đây.
Điều này đồng nghĩa với việc một số giao dịch hiện đang yêu cầu công chứng có thể trở nên linh hoạt hơn. Ví dụ, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa các cá nhân không cần phải công chứng nếu không thuộc diện quy định tại luật. Điều này sẽ giúp giảm bớt chi phí và thời gian cho người dân trong quá trình mua bán bất động sản.
Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra thách thức đối với các tổ chức công chứng. Họ cần có sự linh hoạt hơn để thích ứng với những thay đổi mới, đồng thời đảm bảo rằng quy định về pháp lý vẫn được tuân thủ chặt chẽ. Các chuyên gia cho rằng, việc này đòi hỏi một quá trình chuyển giao kiến thức và kỹ năng từ các công chứng viên hiện tại sang đội ngũ mới.
Trong thực tế, nhiều người dân và doanh nghiệp đã thể hiện sự hoài nghi về tính hiệu quả của việc sửa đổi này. Họ lo ngại rằng việc giảm bớt quy định công chứng có thể dẫn đến rủi ro pháp lý cao hơn cho các bên tham gia giao dịch. Để giải quyết vấn đề này, cần có những biện pháp hỗ trợ và đào tạo để đảm bảo rằng mọi người hiểu rõ về quyền lợi của mình trong quá trình giao dịch.
Ngoài ra, việc thực thi mới của Luật Công chứng cũng đặt ra yêu cầu cao đối với các cơ quan quản lý nhà nước. Họ cần xây dựng và ban hành các quy định chi tiết để hướng dẫn thực hiện hiệu quả những thay đổi này. Đồng thời, cần có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo rằng việc công chứng vẫn được thực hiện một cách minh bạch và công bằng.
Cuối cùng, việc sửa đổi Luật Công chứng cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực tư vấn pháp lý và dịch vụ công chứng. Họ có thể phát triển các sản phẩm mới nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ để phục vụ khách hàng tốt hơn.
Tóm lại, việc sửa đổi Luật Công chứng không chỉ đơn thuần là một thay đổi quy định pháp luật mà còn mang ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế và xã hội. Nó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo rằng mục tiêu ban đầu của việc cải cách được thực hiện hiệu quả.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận