Đó không chỉ là những mảnh đời mưu sinh lam lũ, mà còn là những lát cắt rất thật về một công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại ẩn chứa nhiều áp lực, rủi ro và những nỗi lo không tên. Từ những câu chuyện rời rạc, vấn đề dần hiện ra rõ nét: việc vé số có được trả lại hay không, và vì sao nhiều người cơ cực vẫn phải 'ôm' vé...
Nhiều nhân vật cho biết, khoảng một năm trở lại đây, việc trả vé ế không còn 'dễ dàng' như trước. Không ít người bán vé số dạo khẳng định họ không được trả lại vé dư cho đại lý, hoặc nếu có thì cũng gặp nhiều trở ngại.
Từ đó, họ buộc phải giữ lại những tờ vé không bán được, chấp nhận thua lỗ, có ngày mất trắng vài trăm nghìn đồng, một khoản tiền không nhỏ đối với những người sống dựa vào thu nhập bấp bênh từng ngày. Chính điều này đã tạo nên một vòng xoáy âm thầm mà khốc liệt, nơi người bán càng cố gắng lấy nhiều vé để kiếm thêm thì lại càng đối diện với nguy cơ lỗ nặng hơn.
Để làm rõ thực hư câu chuyện, chúng tôi tìm đến một đại lý vé số trên đường Đặng Văn Ngữ, quận Phú Nhuận cũ, nơi được xem là một trong những điểm phân phối quen thuộc của nhiều người bán dạo trong khu vực. Giải thích rõ hơn, bà Trang cho biết việc quy định thời gian trả vé không phải là sự 'làm khó' từ phía đại lý, mà xuất phát từ quy trình xử lý phía sau.
Đại lý nơi bà Trang làm việc hiện có 3 chi nhánh tại TP.HCM, với lượng tiêu thụ khá ổn định. Riêng cửa hàng trên đường Đặng Văn Ngữ, mỗi ngày bán ra khoảng 1.700 tờ vé số. Trong số này, phần lớn được phân bổ cho những người bán dạo quen - những 'mối ruột' đã gắn bó lâu năm với đại lý. Mỗi người thường nhận khoảng 200 - 300 tờ mỗi ngày, tùy vào sức bán và khả năng tiêu thụ.
"Thời gian gần đây vé thưởng bán chạy hơn vì chỉ chênh 1.000 đồng nhưng xác suất trúng cao hơn, nên người mua thích", bà nói.
Bà Trang cũng nhấn mạnh rằng đại lý không hề ép buộc người bán vé số dạo phải lấy một số lượng cố định mỗi ngày. Ngược lại, bà thường khuyến khích họ lấy ít trước để thăm dò thị trường, nếu bán hết thì quay lại lấy thêm. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy nhiều người vẫn có xu hướng lấy nhiều hơn khả năng bán của mình, đặc biệt khi gặp những dãy số mà họ cho là 'đẹp' hoặc 'dễ bán'. Không chỉ người bán dạo, ngay cả các đại lý cũng có những ngày 'ế hàng'. Khi đó, họ phải tìm mọi cách để giảm thiểu rủi ro, từ việc gọi điện nhờ các chi nhánh khác hỗ trợ bán, đến việc tự tìm khách lẻ để tiêu thụ số vé còn lại. Nhưng nếu đã sát giờ quay số mà vẫn không bán hết, đại lý cũng buộc phải 'ôm' vé, chấp nhận lỗ.
"Tuần trước, bên tôi cũng phải ôm hơn 100 vé. Lỗ thì lỗ thôi, khi này khi kia chứ biết sao giờ", bà Trang thở dài.
Câu nói ngắn gọn nhưng phần nào cho thấy áp lực không chỉ dồn lên người bán dạo, mà còn lan xuống cả các đại lý - những mắt xích trung gian trong chuỗi phân phối. Thế nhưng, ngay sau đó, bà cũng chỉ ra một thực tế khác, một 'luật ngầm' không được viết thành văn bản nhưng lại tồn tại phổ biến trong hoạt động kinh doanh này.
Chính điều này đã tạo ra một áp lực vô hình đối với người bán vé số dạo. Họ hiểu rằng việc trả vé hôm nay có thể khiến số lượng vé ngày mai bị giảm, đồng nghĩa với việc thu nhập bị ảnh hưởng. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng cao, đặc biệt đối với những người từ tỉnh lẻ lên thành phố thuê trọ, làm việc tự do, thì việc giảm thu nhập dù chỉ một phần nhỏ cũng là điều đáng lo ngại.
Bản thân bà dù là chủ đại lý cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Với quy mô nhỏ, mỗi ngày chỉ bán khoảng 500 tờ vé số, bà cũng phải đối mặt với nỗi lo tương tự khi làm việc với các đại lý lớn hơn. "Nếu tôi trả vé nhiều quá, tôi cũng sợ họ không giao đủ vé cho mình vào ngày hôm sau", bà thừa nhận.
Để hạn chế tối đa rủi ro, bà phải linh hoạt trong cách bán hàng. Khi người bán dạo hết vé sớm, bà nhờ họ bán giúp phần vé còn lại của mình. Ngược lại, khi họ ế, họ cũng có thể gửi lại cho bà bán hộ. Ngoài ra, bà còn duy trì một nhóm 'khách quen', những người có thói quen mua vé vào sát giờ quay số để 'giải cứu' những lúc hàng tồn. Nhờ những cách làm này, bà ít khi phải 'ôm hàng'. Tuy nhiên, bà cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng áp lực của mình vẫn 'nhẹ hơn rất nhiều' so với những người bán vé số dạo, những người phải đi khắp nơi, đối mặt với nắng mưa, tai nạn và vô số rủi ro khác trong suốt một ngày dài. "Tôi bán tại chỗ, có nhà, không phải thuê mặt bằng, nên đỡ hơn; còn họ thì vất vả hơn nhiều", bà nói.
Cửa hàng của bà mở cửa từ 5 giờ 30 sáng đến 22 giờ tối, gần như không có ngày nghỉ. Dù vậy, bà vẫn cho rằng những gì mình trải qua 'không là gì' so với cuộc sống của những người bán vé số dạo. Điều khiến bà trăn trở nhất không phải là chuyện lãi lỗ của đại lý, mà là sự chênh lệch trong chuỗi lợi nhuận. "Công ty xổ số lãi rất khủng, nhưng người bán vé số dạo - những người trực tiếp đưa vé đến tay khách hàng lại hưởng phần rất nhỏ", bà nói.
Trong mắt bà, người bán vé số dạo thực chất là những 'đại lý nhỏ' trong một hệ thống phân phối nhiều tầng, nơi mỗi tầng đều có áp lực và nỗi lo riêng. Nhưng ở tầng thấp nhất, nơi những con người mưu sinh bằng từng tờ vé số, áp lực ấy trở nên rõ ràng và khắc nghiệt hơn bao giờ hết.
Và cũng chính từ đó, câu chuyện 'ôm vé' không còn đơn thuần là vấn đề được hay không được trả, mà lan rộng thành một hệ thống kinh doanh đầy thách thức. Người bán dạo không chỉ đối mặt với áp lực về tài chính, mà còn phải chịu đựng những rủi ro và khó khăn trong công việc hàng ngày.
Người bán vé số dạo không chỉ đối mặt với áp lực về tài chính, mà còn phải chịu đựng những rủi ro và khó khăn trong công việc hàng ngày. Họ thường xuyên phải di chuyển từ nơi này sang nơi khác để tìm kiếm khách hàng, đôi khi gặp phải tình huống bị cướp giật hoặc mất vé do quên mang theo. Những người bán dạo cũng thường xuyên đối mặt với sự không chắc chắn về thời tiết, đặc biệt là vào mùa mưa bão ở miền Nam Việt Nam.
Một yếu tố khác khiến công việc trở nên khó khăn hơn là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các hình thức giải trí và mua sắm trực tuyến. Nhiều người trẻ tuổi đã chuyển sang sử dụng điện thoại di động để chơi game hoặc xem phim, thay vì dành thời gian ra ngoài mua vé số. Điều này khiến lượng khách hàng tiềm năng giảm đi đáng kể.
Bên cạnh đó, chính sách quản lý của các công ty xổ số cũng gây thêm áp lực cho người bán dạo. Ví dụ, việc tăng cường kiểm soát và giám sát hoạt động kinh doanh đã làm hạn chế quyền tự do của họ trong việc lựa chọn thời gian và địa điểm bán vé. Điều này không chỉ khiến công việc trở nên khó khăn hơn mà còn làm giảm thu nhập.
Mặc dù vậy, người bán dạo vẫn kiên trì với công việc của mình, hy vọng rằng một ngày nào đó sẽ có cơ hội cải thiện cuộc sống. Họ thường chia sẻ rằng mục tiêu lớn nhất là đủ tiền trang trải cho cuộc sống hàng ngày và gửi về quê hương để chăm sóc gia đình.
Đại lý vé số cũng không tránh khỏi những khó khăn trong kinh doanh của mình. Họ phải đối mặt với áp lực từ phía công ty xổ số, đồng thời cố gắng duy trì mối quan hệ tốt với người bán dạo. Một số đại lý đã tìm cách cải thiện tình hình bằng cách cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như tư vấn về thị trường và kỹ năng bán hàng.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều lạc quan. Một số chủ đại lý cho biết họ đang cân nhắc việc chuyển đổi sang kinh doanh khác hoặc nghỉ hưu sớm vì cảm thấy công việc ngày càng mệt mỏi và không còn hấp dẫn như trước. Điều này cho thấy sự thay đổi trong ngành xổ số có thể ảnh hưởng đến cả người bán dạo lẫn các đại lý, tạo ra một hệ thống kinh doanh đầy thách thức.
Cuối cùng, câu chuyện về 'ôm vé' đã trở thành một vấn đề xã hội cần được quan tâm. Nó không chỉ phản ánh tình trạng khó khăn của những người bán dạo mà còn cho thấy sự phân phối lợi nhuận trong ngành xổ số là không công bằng. Cần có các giải pháp để cải thiện điều kiện làm việc và thu nhập của họ, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh hơn cho cả người bán lẫn đại lý.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận