Trong thư gửi khách hàng tuần trước, gã 'khổng lồ' dầu khí Saudi Aramco thông báo chưa xác định được cảng xuất khẩu dầu trong tháng 4. Họ có thể giao hàng từ Biển Đỏ hoặc Vùng Vịnh. Một khách hàng thường xuyên của Aramco cho biết sau khi nhận thư rằng, họ thậm chí phải gọi cho phía Iran để hỏi về thời điểm chấm dứt chiến sự. Theo Reuters, nhận định của các chuyên gia càng củng cố quan điểm rằng dù Mỹ và Israel có thể tuyên bố kết thúc chiến sự bất cứ lúc nào, Iran mới là bên quyết định thời điểm chấm dứt tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhiều lần phát biểu Mỹ đang tiến gần chiến thắng. Nhưng khung thời gian ông đưa ra lại dao động từ vài ngày đến vài tuần. Lãnh đạo các công ty năng lượng Trung Đông và phương Tây đều đánh giá cam kết đảm bảo an toàn của Mỹ là chưa đủ để khôi phục hoạt động sản xuất và vận chuyển, kể cả khi giao tranh chấm dứt ngay lúc này.
Một quan chức cấp cao ngành năng lượng tại Vùng Vịnh cho biết tàu hộ tống cũng không thể giúp hoạt động trở lại bình thường nếu Mỹ và Israel không đạt thỏa thuận với Tehran. Ông nói các tàu dầu nước mình sẽ không rời cảng cho đến khi Iran bảo đảm an toàn. Ngay cả khi Mỹ và Israel tuyên bố kết thúc chiến sự, Iran vẫn có thể dùng UAV để gây gián đoạn hoặc tê liệt hoạt động vận tải thêm nhiều tháng.
Cuối tuần trước, thiết bị bay không người lái tấn công cảng dầu Fujairah của UAE. Việc này diễn ra chỉ vài giờ sau khi Mỹ đánh vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran. Nhà phân tích Helima Croft của RBC Capital nhận định Tehran muốn gửi thông điệp rằng không có nơi nào an toàn trong cuộc xung đột này và Washington không thể kiểm soát mức độ leo thăng tình hình.
Một cố vấn năng lượng của chính phủ Iraq cho biết cuộc khủng hoảng đã làm sụp đổ niềm tin vào các tuyến cung ứng và bộc lộ điểm yếu của khu vực về khả năng bảo vệ hệ thống năng lượng. Việc sửa chữa sẽ mất nhiều tháng, còn bảo hiểm vận chuyển ngày càng đắt đỏ và khó mua hơn do rủi ro tăng cao.
Các cuộc tấn công của Iran đã khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại Arab Saudi, UAE, Bahrain và Israel phải dừng hoạt động một thời gian, đẩy giá dầu và khí đốt tăng tới 60% chỉ trong hơn 2 tuần. Tuyến vận tải bị phong tỏa cũng buộc các nước sản xuất giảm khai thác dầu do không thể xuất khẩu. Aramco đã dừng khai thác tại hai mỏ lớn ở ngoài khơi là Safaniya và Zuluf, khiến sản lượng của Arab Saudi - nước sản xuất dầu lớn nhất OPEC - giảm 20%.
Tàu chở dầu của Saudi Aramco thường xuyên di chuyển giữa các cảng, nhưng hiện nay tình hình bất ổn khiến họ phải cân nhắc kỹ lưỡng. Theo lời một nhân viên vận tải tại Vịnh Arab, việc lựa chọn cảng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào vị trí địa lý mà còn liên quan đến nhiều yếu tố khác như thời tiết, an ninh và khả năng tiếp cận thị trường mục tiêu.
Trong khi đó, Iran đã tăng cường hoạt động của lực lượng UAV để giám sát các tuyến vận tải dầu mỏ. Theo một chuyên gia hàng hải, việc này không chỉ làm giảm hiệu suất vận chuyển mà còn tạo ra áp lực tâm lý lớn cho các thuyền viên và chủ tàu. Họ lo ngại về khả năng bị tấn công bất ngờ, khiến nhiều doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định xuất khẩu.
Ngoài ra, tình hình căng thẳng giữa Mỹ và Iran cũng ảnh hưởng đến hoạt động của các hãng vận tải quốc tế. Một đại diện của hãng tàu Maersk cho biết họ đã giảm số lượng chuyến đi qua eo biển Hormuz và tăng cường bảo vệ cho đội tàu của mình. Họ lo ngại về khả năng bị tấn công hoặc bắt giữ bởi lực lượng Iran.
Trong bối cảnh này, các nhà phân tích dự đoán rằng tình hình sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp trong thời gian tới. Theo ông Helima Croft, nếu Mỹ và Israel không đạt được thỏa thuận với Iran, hoạt động vận tải dầu mỏ có thể bị gián đoạn nghiêm trọng trong nhiều tháng tới. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm giải pháp hòa bình để tránh tình trạng mất an ninh năng lượng toàn cầu.
Tình hình tại Yemen cũng đang gây lo ngại cho các nhà phân tích. Theo một chuyên gia về khu vực, lực lượng Houthi có thể tấn công cảng Yanbu ở Biển Đỏ của Arab Saudi - tuyến xuất khẩu dầu thay thế duy nhất của nước này hiện nay. Điều này sẽ làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và đẩy giá cả lên cao hơn nữa.
Cuối cùng, các nhà phân tích cũng cảnh báo về khả năng Iran sử dụng vũ khí hạt nhân nếu tình hình leo thăng quá mức. Theo một chuyên gia quốc phòng, việc này sẽ tạo ra rủi ro lớn đối với an ninh toàn cầu và có thể dẫn đến cuộc chiến tranh quy mô lớn.
Theo bài viết của XU HƯỚNG 24
Bình luận